روح نظرية تذكر در نگاه ملاصدرا به تعقل
الموضوعات :
1 - دانشگاه شهيد مطهري
الکلمات المفتاحية: ملاصدرا افلاطون قدم نفس تذكر تعقل مشاهده از دور ,
ملخص المقالة :
ملاصدرا در تبيين ادراك، بويژه ادراك عقلي، از سويي با توجه به مباني فلسفهاش ـاز قبيل اصالت و تشكيك وجود، مساوقت وجود با علم و حركت جوهريـ ديدگاهي خاص و متفاوت با گذشتگان دارد و از سوي ديگر، نظرية قدم نفس افلاطون را بر اساس كينونت نفس در عالم مفارقات، همسو با ديدگاه خود دربارة حدوث جسماني نفس تلقي ميكند؛ چراكه اين كينونت در عالم مفارقات و عقول مجرد بصورت جزئي و ناقص نبوده و نفس در قوس نزول با حركت جوهري جسم، حدوث جسماني مييابد و در قوس صعود دوباره به عالم عقول بازميگردد. اين سير وجودي همان سير معرفتي نيز هست. بهمين سبب، در ادراك عقلي نفس عالم عقل را مشاهده ميكند، همان عالمي كه در ابتداي قوس نزول در آن وجودي عقلي داشته است. با در نظر گرفتن درهمتنيدگي وجودشناسي و معرفتشناسي در فلسفة ملاصدرا، همانگونه كه سير نفس انسان در عوالم وجود سعة وجودي او را بدنبال دارد، رحلت از هر كدام از عوالم بسوي عالم ديگر، تكامل ادراكات از حسي و خيالي به عقلي را نيز در پي دارد. ملاصدرا دربارة ادراكات عقلي برخلاف ادراكات حسي و خيالي، قائل به افاضة مفاهيم عقلي از سوي عقول مفارق به نفس و مشاهدة از دور آنها توسط نفس است. بنابرين عليرغم اينكه ملاصدرا نظرية تذكر افلاطون را نپذيرفته، نگاه خاص او به ادراك عقلي ميتواند نوعي تذكر و يادآوري باشد؛ گرچه بر اساس تفاوت مباني افلاطون و ملاصدرا نميتوان اين دو را كاملاً منطبق بر يكديگر دانست.
افلاطون، دورة آثار افلاطون، ترجمة محمدحسن لطفي، تهران، خوارزمي، 1380.#
آملي، محمدتقي، درر الفوائد، قم، مصطفوي، بيتا.#
حسنزاده آملي، حسن، دروس اتحاد عاقل به معقول، تهران، حكمت، 1404ق.#
خـامنـهاي، سيـدمـحمـد، «روح افـلاطـونـي در فلـسفـة ملاصدرا»، خردنامة صدرا، شماره 15، بهار 1378.#
داوودي، عليمراد، «آراء يونانيان درباره جان و روان»، مجلة دانشكده ادبيات و علوم انساني، شماره 3و4، 1349.#
گاتري، افلاطون، ترجمة حسن فتحي، فكر روز، 1381.#
گوارديني، رومانو، مرگ سقراط، ترجمة محمدحسن لطفي، تهران، طرح نو،1382.#
مصباح يزدي، محمدتقي، شرح جلد هشتم الاسفار الاربعه، تحقيق و نگارش محمد سعيديمهر، قم، مؤسسة امام خميني، 1380.#
ملاصدرا، الحكمةالمتعاليه في الاسفار العقلية الاربعه، ج1: تصحيح، تحقيق و مقدمة غلامرضا اعواني، تهران، بنياد حكمت اسلامي صدرا، 1383.#
ملاصدرا، الحكمةالمتعاليه في الاسفار العقلية الاربعه، ج3: تصحيح، تحقيق و مقدمة مقصود محمدي، تهران، بنياد حكمت اسلامي صدرا، 1383.#
ملاصدرا، الحكمةالمتعاليه في الاسفار العقلية الاربعه، ج8: تصحيح، تحقيق و مقدمة علي اكبر رشاد، تهران، بنياد حكمت اسلامي صدرا، 1383.#
ملاصدرا، الحكمةالمتعاليه في الاسفار العقلية الاربعه، ج9: تصحيح، تحقيق و مقدمة رضا اكبريان، تهران، بنياد حكمت اسلامي صدرا، 1382.#
ملاصدرا، الشواهد الربوبيه في المناهج السلوكيه، تصحيح، تحقيق و مقدمة سيدمصطفي محقق داماد، تهران، بنياد حكمت صدرا، 1382.#
ملاصدرا، المبدا و المعاد، تصحيح، تحقيق و مقدمة محمد ذبيحي و جعفر شاهنظري، تهران، بنياد حكمت اسلامي صدرا، 1381.#
ملاصدرا، حشر الاشياء، تصحيح و تحقيق سعيد نظري توكلي، در مجموعه رسائل فلسفي، ج2، تهران، بنياد حكمت اسلامي صدرا، 1389.#
ملاصدرا، مفاتيح الغيب، تصحيح، تحقيق و مقدمة نجفقلي حبيبي، تهران، بنياد حكمت اسلامي صدرا، 1386.#
ملكيان، مصطفي، تاريخ فلسفة غرب، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1379.#
