مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری فصلنامه پژوهش‌های اخلاقی (انجمن معارف اسلامی ایران) 2383-3279 12 4 2022 5 15 Social factors affecting personality development from Rumi's point of view in Masnavi عوامل اجتماعی مؤثر بر تحول شخصیت از دیدگاه مولانا در مثنوی 123 140 fa صمد عباس‌‌زاده گرجان دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل محمد فرهمند دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردبیل ابراهیم دانش دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل فرامرز جلالت دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل 2022 5 15 Since Rumi's Masnavi is an educational-mystical work, the poet has tried to express his advice and counsel on social issues in the form of stories, anecdotes and allegories, as well as his mystical thoughts and ideas. Therefore, the stories, anecdotes and allegories of Masnavi are very diverse. This diversity causes the multiplicity and diversity of characters in Masnavi; What is the basis of any story is its characters who are the cause or routine of events. In fact, the fictional world of Masnavi is full of characters that Rumi selects from different social classes and strata and consciously places them in line with his theological, mystical and philosophical thoughts, views and beliefs. Rumi cleverly considers the psycho-class traits of the characters in the world of his stories, and the fictional characters also play their role in proportion to those traits and characteristics. This article examines some of the most important social factors influencing the evolution and characterization of Rumi and the characteristics of the characters in Masnavi stories. The results of this study show that: Rumi in many stories of Masnavi with simple anecdotes and stories and generally taken from the life of the masses to reflective approaches and conclusions in the action and reaction of the character Rumi's interpretive and semantic mind is always looking for spiritual qualities behind the objects and characters of the story and material and tangible matters in order to make the reader and the audience read the colorful meanings that are worthy of the followers of the path. از آنجا که مثنوی مولوی اثری تربیتی - عرفانی است، شاعر سعی کرده است پندها و اندرزهای خود را در مورد مسائل اجتماعی در قالب داستان، حکایت و تمثیل بیان کند و همچنین افکار و عقاید عرفانی خود را بیان کند. بنابراین داستان ها، حکایت ها و تمثیل های مثنوی بسیار متنوع است. این تنوع، باعث تعدد و تنوع شخصیت ها در مثنوی می شود؛ آنچه اساس هر داستان است شخصیت های آن است که عامل یا روال وقایع هستند. در واقع، جهان داستانی مثنوی مملو از شخصیت‌هایی است که مولانا از طبقات و اقشار مختلف اجتماعی برمی‌گزیند و آنان را آگاهانه در راستای اندیشه‌ها، دیدگاه‌ها و اعتقادات حکمی، عرفانی و فلسفی خود قرار می‌دهد. مولانا هوشمندانه خصلت‌های روانی ـ طبقاتی شخصیت‌های جهان قصه‌هایش را لحاظ می‌کند و شخصیت‌های داستانی نیز متناسب با آن خصلت‌ها و ویژگی‌ها نقش خود را ایفا می‌نمایند. این مقاله به بررسی برخی از مهم ترین عوامل اجتماعی مؤثر در تحول و شخصیت‌پردازی مولانا و ویژگی های شخصیت ها در داستان های مثنوی می پردازد. نتایج این پژوهش نشان می دهد که: مولانا در بسیاری از قصه های مثنوی با طرح حکایت ها و داستان هایی ساده و عموماً برگرفته از زندگی تودة مردم به رهیافت ها و استنتاج هایی تأمل برانگیز در کنش و واکنش شخصیت ها می رسد. ذهن تأویل گر و معناگرای مولانا همواره در پس اشیاء و شخصیت های داستان و امور مادی و محسوس کیفیتی معنوی را جستجو می کند تا خواننده و مخاطب خود را بر خوان معانی رنگینی بنشاند که شایستة اهل طریقت است. http://akhlagh.saminatech.ir/ar/Article/Download/37310