مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری پژوهش و توسعه فناوری پلیمر ایران 2538-3345 11 2 2026 9 20 3D and 4D printed polymers in solid phase extraction and pollutant removal پلیمرهای چاپ سه‌بعدی و چهاربعدی در استخراج فاز جامد و حذف آلاینده‌ها fa بنت الهدی حسینیان دانشگاه مازندران مصیب واحدناوان دانشگاه مازندران میلاد غنی صنعتی اصفهان 2026 6 16 <p style="text-align: left;">Addressing global environmental challenges requires the use of advanced materials that have a high ability to effectively remove pollutants through solid-phase extraction methods. This review article reviews the latest developments in polymers produced by three-dimensional (3D) and four-dimensional (4D; stimuli-responsive polymers) printing technologies which is used for the extraction methods. It is shown how three dimentional-printed structures can improve pollutant adsorption performance by providing tunable geometries, increased porosity, and higher specific surface area. Furthermore, the use of smart, responsive polymers in 4D printing technology allows for controlled deformation or release in response to external stimuli, such as temperature or pH, a capability that provides researchers with a new level of functional control. In this study, various printing technologies, including fused deposition modeling (FDM), stereolithography (SLA), digital light processing (DLP), and direct ink writing (DIW), are evaluated. Also, different polymer functionalization strategies, composite formulations, and their performance in removing heavy metals, organic pollutants, and pharmaceutical residues from complex samples are compared. This comprehensive review, while highlighting recent scientific achievements, also addresses existing challenges and can pave the way for future research and innovation in the development of sustainable and high-performance three-dimensional and&nbsp;four dimensional printing polymer materials.</p> <p>پرداختن به چالش&zwnj;های زیست&zwnj;محیطیِ جهانی، مستلزم بهره&zwnj;گیری از مواد پیشرفته&zwnj;ای است که توانایی بالایی در حذف مؤثر آلاینده&zwnj;ها به واسطه استخراج فاز جامد، داشته باشند. این مقاله&zwnj;ی مروری، به بررسی تازه&zwnj;ترین پیشرفت&zwnj;ها در زمینه&zwnj;ی پلیمرهای تولیدشده با فناوری&zwnj;های چاپ سه&zwnj;بعدی (3D) و چهار&zwnj;بعدی (4D؛ پلیمرهای پاسخ&zwnj;گو به محرک) می&zwnj;پردازد. در این میان، نشان داده شده است که چگونه ساختارهای چاپ&zwnj;شده به روش سه&zwnj;بعدی، با فراهم&zwnj;کردن هندسه&zwnj;های قابل&zwnj;تنظیم، افزایش تخلخل و سطح ویژه&zwnj;ی بیشتر، می&zwnj;توانند عملکرد جذب آلاینده&zwnj;ها را بهبود بخشند. علاوه بر این، استفاده از پلیمرهای هوشمندِ پاسخ&zwnj;گو در فناوری چاپ چهار&zwnj;بعدی، امکان ایجاد تغییر شکل یا آزادسازی کنترل&zwnj;شده را در پاسخ به محرک&zwnj;های خارجی، مانند دما یا pH را فراهم می&zwnj;کند؛ قابلیتی که سطح جدیدی از کنترل عملکردی را در اختیار پژوهشگران قرار می&zwnj;دهد. در این مطالعه، فناوری&zwnj;های مختلف چاپ، از جمله مدل&zwnj;سازی رسوب ذوبی (FDM)، استریولیتوگرافی (SLA)، پردازش نوری دیجیتال (DLP) و نگارش مستقیم جوهر (DIW)، مورد ارزیابی قرار گرفته&zwnj;اند. همچنین، راهبردهای گوناگونِ عامل&zwnj;دارسازی پلیمرها، فرمولاسیون کامپوزیت&zwnj;ها و عملکرد این مواد در حذف فلزات سنگین، آلاینده&zwnj;های آلی و باقی&zwnj;مانده&zwnj;های دارویی از نمونه&zwnj;های پیچیده، با یکدیگر مقایسه شده&zwnj;اند. این مرور جامع، ضمن برجسته&zwnj;ساختن دستاوردهای علمیِ اخیر، چالش&zwnj;های موجود را نیز مورد توجه قرار می&zwnj;دهد و می&zwnj;تواند مسیر پژوهش&zwnj;ها و نوآوری&zwnj;های آینده را در توسعه&zwnj;ی مواد پلیمریِ چاپ سه&zwnj;بعدی و چهار&zwnj;بعدیِ پایدار و پربازده هموار سازد.</p> http://irdpt.ir/fa/Article/Download/53839