مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری راهبرد توسعه 1735-2460 22 87 2026 11 8 Jurisprudential and Legal Foundations of Passive Defense in Cultural Security مبانی فقهی پدافند غیرعامل در امنیت فرهنگی 59 84 fa حمید حسن منفرد دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی احمدرضا خزایی دانشگاه آزاد اسلامی، تهران مجید وزیری دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی 2026 8 4 <p>Cultural passive defense is a preventive, non-military approach aimed at safeguarding the identity, values, and cultural cohesion of Islamic society against soft threats such as cultural invasion, cognitive warfare, and the promotion of Western lifestyles. This study employs a descriptive-analytical method and draws upon authoritative library sources to examine the Quran, the Sunnah, reason, and jurisprudential principles, with the objective of elucidating the jurisprudential foundations of this approach. The findings indicate that the Holy Quran offers a comprehensive framework for countering soft threats by emphasizing cultural preparedness, rejecting the enemy's intellectual dominance, preventing cultural harm, enjoining good and forbidding evil, and upholding Islamic unity and dignity. Similarly, the narrations of the Infallibles (AS)—grounded in principles such as the supremacy of Islam, the rejection of harm, the preservation of human dignity, the injunction to do good, adherence to the public interest, and the safeguarding of the Islamic order—underscore the necessity of preventive cultural measures. Jurisprudential principles—such as "warding off probable harm," "negation of domination" (*nafy-e sabil*), "enjoining good and forbidding evil," "the necessity of safeguarding public interests," "legitimate defense," and the "principle of the system's expediency" (*maslahat-e nezam*)—provide effective Sharia-based tools for policymaking and practical action against soft threats, serving as the jurisprudential foundations of this discussion. Legal provisions regarding the establishment of the Passive Defense Organization, alongside the broad scope of constitutional articles and citizenship rights concerning citizens' security, constitute the legal foundations of the topic. Finally, the study examines strategies for implementing passive defense within the realm of cultural security, aiming to establish a robust shield against soft threats.</p> <p>پدافند غیرعامل فرهنگی، رویکردی پیشگیرانه و غیرنظامی برای صیانت از هویت، ارزش&zwnj;ها و انسجام فرهنگی جامعه اسلامی در برابر تهدیدات نرمی نظیر تهاجم فرهنگی، جنگ شناختی و ترویج سبک زندگی غربی است. این پژوهش با هدف تبیین مبانی فقهی این رویکرد، با روش توصیفی تحلیلی و با مراجعه به منابع کتابخانه&zwnj;ای معتبر، به بررسی قرآن، سنت، عقل و قواعد فقهی پرداخته است. یافته&zwnj;ها نشان می&zwnj;دهد که قرآن کریم با تأکید بر آمادگی فرهنگی، نفی سلطه فکری دشمن، پیشگیری از آسیب&zwnj;های فرهنگی، امر به معروف و نهی از منکر، حفظ وحدت و عزت اسلامی، چارچوبی جامع برای مقابله با تهدیدات نرم ارائه می&zwnj;دهد. روایات معصومین (ع) نیز با تکیه بر اصولی چون برتری اسلام، نفی ضرر، حفظ کرامت، امر به معروف، التزام به مصالح عمومی و حفظ نظام اسلامی، بر وجوب اقدامات پیشگیرانه فرهنگی تأکید دارند. قواعد فقهی مانند «دفع ضرر محتمل»، «نفی سبیل»، «امر به معروف و نهی از منکر»، «لزوم حفظ مصالح عمومی»، «دفاع مشروع» و «قاعده مصلحت نظام»، ابزارهای شرعی مؤثری برای سیاست&zwnj;گذاری و اقدام عملی در برابر تهدیدات نرم فراهم می&zwnj;کنند. از منظر فقه حکومتی، پدافند غیرعامل فرهنگی نه تنها مشروع، بلکه وظیفه&zwnj;ای شرعی برای حاکم اسلامی در جهت حفظ نظام، حراست از هویت دینی و تحقق امنیت پایدار فرهنگی به شمار می&zwnj;رود و با تکیه بر این مبانی، سپری مستحکم در برابر هجمه&zwnj;های نرم ایجاد می&zwnj;کند.</p>

http://rahbord-mag.ir/fa/Article/Download/55400