رابطه بین سبکهای دلبستگی ناایمن و بیثباتی ازدواج: نقش میانجی هموابستگی و تحریف شناختی
الموضوعات : روانشناسیزهرا نادری نوبندگانی 1 , نگین بقایی 2 , راضیه سادات احمدی 3
1 - گروه روانشناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
2 - گروه روانشناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
3 - مشاور واحد آموزشی، اصفهان، ایران.
الکلمات المفتاحية: سبکهای دلبستگی, بیثباتی ازدواج, تحریف شناختی, هموابستگی ,
ملخص المقالة :
ازدواج به عنوان یک تصمیم مهم در جهت تشکیل خانواده میتواند تحت تاثیر عوامل مختلف به سمت از هم پاشیدگی و بیثباتی حرکت کند. به واسطه اهمیت این موضوع هدف این پژوهش بررسی نقش میانجی هموابستگی و تحریف شناختی در رابطه بین سبکهای دلبستگی ناایمن و بیثباتی ازدواج در افراد متأهل بود. روش این پژوهش همبستگی با استفاده از معادلاتساختاری بود. جامعه پژوهش شامل تمام افراد متأهل شهر یزد در سال 1400 بودند که از میان آنها 270 فرد متأهل (207 زن و 63 مرد) به روش نمونهگیریدردسترس انتخاب شدند و با تکمیل پرسشنامه بیثباتیازدواج (MII)، پرسشنامه سبکدلبستگیبزرگسال(RAAS)، مقیاس هموابستگی هالیوک (HCI) و پرسشنامه تحریفهای شناختی در پژوهش شرکت کردند. همچنین در نهایت دادهها با استفاده از نرمافزارهای Amos 24 و SPSS 23 تجزیه و تحلیل شدند. یافتهها نشان دادند، تحریف شناختی نتوانست نقش میانجی را در رابطه بین سبکهای دلبستگی اجتنابی و اضطرابی با بیثباتی ازدواج ایفا کند. این در حالی بود که هموابستگی توانست نقش میانجی را در رابطه بین سبکهای دلبستگی اضطرابی و اجتنابی با بیثباتی ازدواج ایفا کند. لذا میتوان نتیجهگرفت، سازه هموابستگی در افرادی که دارای سبکدلبستگی اجتنابی و اضطرابی هستند عاملی موثر در بیثبات شدن رابطه زوجی آنها است و لازم است زوجین و همچنین زوجدرمانگران به این مهم توجه کافی داشته باشند.
اربابی، فائزه؛ سراوانی، شهرزاد؛ زینلیپور، مژگان؛ و هاشمیسنجانی، امیر (۱۴۰۱). اثربخشی ذهنآگاهی مبتنی بر شناختدرمانی بر بهزیستی روانشناختی، کیفیت زندگی و تابآوری در زوجین با تعارضات زناشویی. مجله روانشناسی، ۲۶(۲)، ۱۴۰–۱۴۹. https://www.magiran.com/paper/۲۴۹۸۷۰۱
پاکدامن، شهلا (۱۳۸۳). بررسی ارتباط بین دلبستگی و جامعهطلبی در نوجوانان. مجله علوم روانشناختی، ۳(۹)، ۲۵–۴۷.
ثنایی، باقر (۱۳۸۷). مقیاسهای سنجش خانواده و ازدواج. تهران: انتشارات بعثت.
رضایی، منوچهر؛ اسدپور، اسماعیل؛ احمدی، صدیقه؛ و ایزانلو، بلال (۱۴۰۳). ارزیابی نقش تعدیلکننده سبکهای دلبستگی در رابطه بین پاسخگویی ادراکشده همسر و صمیمیت زناشویی. مجله روانشناسی، ۲۸(۳)، ۲۶۵–۲۷۳. https://www.magiran.com/paper/۲۵۰۱۲۳۴
ریحانی، رضا؛ سلیمانیان، علیاکبر؛ و نظیفی، مرتضی (۱۳۹۵). پیشبینی بیثباتی ازدواج براساس مهارتهای تنظیم هیجانی و سبکهای هویتی. پژوهشهای روانشناسی بالینی و مشاوره، ۶(۱)، ۶۰–۷۶. https://www.sid.ir/paper/۴۵۶۷۸۹/fa
شریفی، شادی (۱۳۸۴). مقایسه میزان هموابستگی در زنان با نقشهای جنسیتی گوناگون (زنانه، مردانه، دوجنسیتی، نامتمایز). زن در توسعه و سیاست، ۳(۱)، ۴۹–۶۷. https://www.magiran.com/paper/۲۳۰۴۵۶
شیری، طاهره؛ رسولی، محسن؛ زهراکار، کیانوش؛ و اسدپور، اسماعیل (۱۴۰۳). نقش واسطهای بخشش در رابطه بین اسنادهای رابطهای و کیفیت زناشویی زنان مواجه با پیمانشکنی همسر. مجله روانشناسی، ۲۸(۴)، ۳۸۶–۳۹۳. https://www.magiran.com/paper/۲۵۴۳۲۱۰
عبدالهزاده، حسن؛ و سالار، مریم (۱۳۸۹). ساخت و هنجاریابی پرسشنامه تحریفهای شناختی. تهران: موسسه آزمونیار پویا.
غائبیپناه، ماریا؛ و کشاورزیارشدی، فرناز (۱۳۹۹). رابطه سبکهای عشقورزی و تحریفهای شناختی با طلاق عاطفی در زنان. روانشناسی خانواده، ۷(۲)، ۴۷–۶۰. https://www.sid.ir/paper/۹۸۷۶۵۴/fa
فخری، مریمالسادات؛ مهدویانفرد، راحله؛ و کیمیایی، سیدعلی (۱۳۹۷). پیشبینی احتمال طلاق زنان براساس دلبستگی اجتنابی، دلبستگی اضطرابی و مهارت حل مسئله خانواده. فصلنامه فرهنگ مشاوره و رواندرمانی، ۹(۳۳)، ۲۰۷–۲۲۲. https://www.magiran.com/paper/۱۹۸۷۶۵۴
فرشام، آیدا؛ مبصری، مهسا؛ و داوودی، ایران (۱۳۹۳). رابطه هموابستگی با افسردگی و سبکهای دلبستگی در دانشجویان دختر. فصلنامه شخصیت و تفاوتهای فردی، ۳(۵)، ۴۷–۶۱. https://www.sid.ir/paper/۴۵۶۷۸۹/fa
مثقالی، شیوا؛ آقایی، اصغر؛ و قربانی، مریم (۱۳۹۳). مقایسه هموابستگی و رضایت زناشویی زنان متأهل عادی و در شرف طلاق. دانش و پژوهش در روانشناسی کاربردی، ۱۶(۴)، ۴–۱۶. https://www.magiran.com/paper/۱۴۵۶۷۸۹
مهدوی، سحر؛ و حاتمیان، پیمان (۱۳۹۷). رابطه تحریفهای شناختی با کیفیت روابط زناشویی در معلمان زن متأهل. رویش روانشناسی، ۳(۲۴)، ۷۹–۹۲. https://www.sid.ir/paper/۷۸۹۰۱۲۳/fa
Abd El Gaber, A. E. M., Alkousy, A. M. M. A., Yamani, I. B. A. J., & Moussa, Y. M. E. (2025). Attachment style and conflict resolution strategies among married couples in the light of some demographic variables. Journal of Ecohumanism, 4(1), 3029-3047. https://doi.10.62754/joe.v4i1.6100
Aydın, A., & Akgün, B. M. (2021). Interpersonal cognitive distortions and family role performances in spouses during COVID-19 pandemic process in Turkey. Perspectives in Psychiatric Care. https://doi.org/10.1111/ppc.12751
Banse, R. (2004). Adult attachment and marital satisfaction: Evidence for dyadic configuration effects. Journal of Social and Personal Relationships, 21(3), 273-282. https://doi.org/10.1177/0265407504042838
Başer Baykal, N., & Erden Çınar, S. (2022). Understanding early maladaptive schemas formation with traumatic experiences in childhood: A qualitative study. Journal of Aggression, Maltreatment & Trauma, 32(5), 555-573. https://doi.org/10.1080/10926771.2022.2079188
Baucom, D. H., Epstein, N., Sayers, S. L., & Sher, T. G. (1989). The role of cognitive factors in marital distress and therapy. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 57(3), 373-381. https://doi.org/10.1037/0022-006X.57.3.373
Beck, A. T. (1976). Cognitive therapy and the emotional disorders. International Universities Press.
Booth, A., Johnson, D. R., & Edwards, J. N. (1983). Measuring marital instability. Journal of Marriage and the Family, 45(2), 387-394. https://doi.org/10.2307/351526
Bowlby, J. (1969). Attachment and loss: Vol. 1. Attachment. Basic Books.
Bowlby, J. (1980). Attachment and loss: Vol. 3. Loss: Sadness and depression. Basic Books.
Cermak, T. L. (1986). Diagnosing and treating codependence. Johnson Institute Books.
Chiș, R., Ignat, S., Rad, D., & Macsinga, I. (2022). The mediation role of an individual’s and couple’s psychological factors, including parenting in the prediction of relational and marital satisfaction. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(17), Article 11011. https://doi.org/10.3390/ijerph191711011
Collins, B. N. (2023). The effects of secure, ambivalent, and avoidant attachment styles on number of codependent behaviors and relationship satisfaction [Unpublished manuscript].
Collins, N. L., & Read, S. J. (1990). Adult attachment, working models, and relationship quality in dating couples. Journal of Personality and Social Psychology, 58(4), 644–663. https://doi.org/10.1037/0022-3514.58.4.644
Crone, C., Kwok, C., Chau, V., & Norberg, M. M. (2019). Applying attachment theory to indecisiveness in hoarding disorder. Psychiatry Research, 273, 318-324. https://doi.org/10.1016/j.psychres.2019.01.055
Dear, G. E. (2004). Test-retest reliability of the Holyoake Codependency Index with Australian students. Psychological Reports, 94(2), 482-484. https://doi.org/10.2466/pr0.94.2.482-484
Dear, G. E., & Roberts, C. M. (2000). The Holyoake Codependency Index: Investigation of the factor structure and psychometric properties. Psychological Reports, 87(3), 991-1002. https://doi.org/10.2466/PR0.87.7.991-1002
Dear, G. E., Roberts, C. M., & Lange, L. (2004). Defining codependency: A thematic analysis of published definitions. Counseling and Clinical Psychology Journal, 1(1), 1-9.
Edwards, J. N., Johnson, D. R., & Booth, A. (1987). Coming apart: A prognostic instrument of marital breakup. Family Relations, 36(2), 168-170. https://doi.org/10.2307/583939
Egeci, S., & Jencoz, T. (2011). The effects of attachment styles, problem-solving skills, and communication skills on relationship satisfaction. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 30, 2324-2329. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2011.10.454
Feeney, J. A. (1999). Adult romantic attachment and couple relationships. In J. Cassidy & P. R. Shaver (Eds.), Handbook of attachment: Theory, research, and clinical applications (pp. 355-377). Guilford Press.
Ghasemi Varniab, B., Rahmani, M. A., Zarbakhsh Bahri, M. R., & Abolghasemi, S. (2021). Presenting a structural model of marital commitment based on sexual function mediating role of intimacy and interpersonal cognitive distortions. Qur’an va Tib (Quran and Medicine), 6(1), 68-78.
Gui, T. (2022). Coping with parental pressure to get married: Perspectives from Chinese “leftover women”. Journal of Family Issues, 44(8), 2118-2137. https://doi.org/10.1177/0192513X221090781
Gauvin, S. E., Maxwell, J. A., Impett, E. A., & MacDonald, G. (2025). Love lost in translation: Avoidant individuals inaccurately perceive their partners’ positive emotions during love conversations. Personality and Social Psychology Bulletin, 51(12), 2527-2541. https://doi.org/10.1177/01461672241258391
Happ, Z., Bodó-Varga, Z., Bandi, S. A., Kiss, E. C., Nagy, L., & Csókási, K. (2022). How codependency affects dyadic coping, relationship perception and life satisfaction. Current Psychology. Advance online publication. https://doi.org/10.1007/s12144-022-03178-0
Hazan, C., & Shaver, P. (1987). Romantic love conceptualized as an attachment process. Journal of Personality and Social Psychology, 52(3), 511-524. https://doi.org/10.1037/0022-3514.52.3.511
Howe, D., & Betts, L. (2023). Attachment across the life course: A brief introduction. Bloomsbury Publishing.
Kaplan, V. (2023). Mental health states of housewives: An evaluation in terms of self-perception and codependency. International Journal of Mental Health and Addiction, 21(1), 666-683. https://doi.org/10.1007/s11469-021-00702-5
Knies, K. M., Bodalski, E. A., & Flory, K. (2020). Romantic relationships in adults with ADHD: The effect of partner attachment style on relationship quality. Journal of Social and Personal Relationships, 38(1), 42-64. https://doi.org/10.1177/0265407520950952
Kolenova, A. S., Kukulyar, A. M., Denisova, E. G., & Ermakov, P. N. (2024). Self-attitude and reflection in codependent women: A comparative study. Psychology in Russia: State of the Art, 17(1), 116-132. https://doi.org/10.11621/pir.2024.0109
Kreutzer, J. S., Sima, A. P., Marwitz, J. H., & Lukow II, H. R. (2016). Marital instability after brain injury: An exploratory analysis. Neurorehabilitation, 38(3), 271-279. https://doi.org/10.3233/NRE-161318
Mikulincer, M., & Shaver, P. R. (2007). Attachment in adulthood: Structure, dynamics, and change. Guilford Press.
Mikulincer, M., & Shaver, P. R. (2016). Attachment in adulthood: Structure, dynamics, and change (2nd ed.). Guilford Press.
Mulcahy, E., Szymkowiak, D., & Montgomery, A. E. (2021). Psychosocial risk factors for transitions into housing instability among women veterans. Journal of the American Board of Family Medicine, 34(2), 387-391. https://doi.org/10.3122/jabfm.2021.02.200333
Najafabadi, Z. P., Alibeigi, N., & Eskandarnia, E. (2021). Comparison of cognitive and emotional schema in women with and without marital satisfaction. World Journal of Advanced Research and Reviews, 12(1), 102-110. https://doi.org/10.30574/wjarr.2021.12.1.0455
Overall, N. C., Pietromonaco, P. R., & Simpson, J. A. (2022). Buffering and spillover of adult attachment insecurity in couple and family relationships. Nature Reviews Psychology, 1(2), 101-111. https://doi.org/10.1038/s44159-021-00020-6
Péloquin, K., Dutrisac, C., Jean, M., Benoit, Z., Brassard, A., Mondor, J., & Lussier, Y. (2022). Relational instability in couples seeking therapy: The contribution of attachment, caregiving and sex. Journal of Sex & Marital Therapy, 48(8), 804-818. https://doi.org/10.1080/0092623X.2022.2101320
Shahparonyan, Z. (2022). Domestic violence, attachment and codependency in adult romantic relationships in Armenian-Americans [Doctoral dissertation, Alliant International University].
Shahzad, F., Bilal, A., & Arif, M. (2024). Impact of childhood trauma and attachment styles on marital satisfaction. Human Nature Journal of Social Sciences, 5(2), 235-247. https://doi.org/10.71016/hnjss/tj5mra58
Simpson, J. A., & Rholes, W. S. (2017). Adult attachment, stress, and romantic relationships. Current Opinion in Psychology, 13, 19-24. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2016.04.006
Şimşek, O. M., Koçak, O., & Younis, M. Z. (2021). The impact of interpersonal cognitive distortions on satisfaction with life and the mediating role of loneliness. Sustainability, 13(16), Article 9293. https://doi.org/10.3390/su13169293
Tikdari Nejad, A., & Khezri Moghadam, N. (2017). Relationship between irrational beliefs and marital conflicts in couples based on rational-emotive behavior therapy. Journal of Patient Safety & Quality Improvement, 5(2), 526-530. https://doi.org/10.22038/psj.2017.8546
Whitton, S. W., Stanley, S. M., & Markman, H. J. (2007). If I leave, will you follow? Longitudinal effects of premarital doubt on marital quality and stability. Journal of Family Psychology, 21(2), 147-157. https://doi.org/10.1037/0893-3200.21.2.147
