بررسی داستان « نمازخانه کوچک من» هوشنگ گلشیری بر مبنای نظریه کارن هورنای
الموضوعات : اخلاق و تربیت اسلامیفاطمه شکری 1 , مریم سلحشور 2 , مریم محمدزاده 3
1 - دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبيات فارسي، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
2 - استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
3 - دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران
الکلمات المفتاحية: نمازخانه کوچک من, شخصیت, مهرطلبی, انزواطلبی, هوشنگ گلشیری, کارن هورنای.,
ملخص المقالة :
در پژوهش حاضر، داستان¬ کوتاه «نمازخانه کوچک من» از هوشنگ گلشیری با نظریه روانشناسی شخصیت کارن هورنای بررسی شده است. روش تحقیق به صورت توصیفی تحلیلی با مطالعه کتابخانه¬ای است و تیپولوژی شخصیت¬ اصلی داستان در ارتباط با روان¬رنجوری، اضطراب بنیادین و تیپ شخصیتی نظریه هورنای تحلیل شده است. گلشیری در این داستان، به تأثیر محیط بر شخصیت و تنش¬های ذهنی آدم¬ها پرداخته است. داشتن یک زایده گوشتی در کنار انگشت کوچک پا، اضطراب بنیادین شخصیت اصلی داستان(حسن) است. روان¬رنجوری او نیز حاصل تأثیر محیط خانواده اوست که تأکید می¬کنند باید عیب خود را پنهان کند. دستاورد تحقیق نشان می¬دهد: شخصیت «حسن» از ترس طرد شدن به دلیل عیب خود، در واکنش به اضطراب زندگی¬اش، تیپ شخصیتی مهرطلبی دارد و سرانجام منزوی¬طلب میشود. مهرطلبی او در کودکی نسبت به تیپ¬های شخصیتی کمال¬طلب است که به دلیل نیاز شدید به پذیرش و محبت، احساس حقارت و نالایق بودن، به رفتارهایی چون وابستگی بیشازحد و ترجیح نظر دیگران بر خواستههای خود متوسل میشود. با ادامه روان¬رنجوری و تحقیر شدن از سوی دیگران و تأثیر محیط، مهرطلبی او به زایده گوشتی¬اش بیشتر می¬شود و در بزرگسالی به تیپ منزوی¬طلب می¬رسد. چنانچه زایده گوشتی¬اش را که انگشت ششم نامیده، دوست دارد و در خلوت خود آن را عبادت می¬کند بدین ترتیب یک عیب کوچک به دلیل تأثیر بد محیط، رفتار اطرافیان و تنش ذهنی مواجه با آن، چنین روان¬رنجوری را در شخصیت حسن ایجاد می¬کند.
بریکر،هریت (۱۳۹۹). مهرطلبی، بیماری راضی کردن، ترجمه مهدی قراچهداغی، تهران: پیک بهار.
برونو، فرانک (1370) فرهنگ توصیفی اصطلاحات روانشناسی، ترجمه فرزانه طاهری و مهشید یاسائی، تهران، طرح نو.
پاینده، حسین (1382) «داستان کوتاه:پیچیدگی¬های ناپیدا» گفتگو، کتاب ماه ادبیات و فلسفه،صص40ـ 51
رایکمن، ریچارد، ام.(1387) نظریه¬های شخصیت، ترجمه مهرداد فیروزبخت، تهران: ارسباران.
سناپور،حسین (1380) همخوانی کاتبان، زندگی و آثار هوشنگ گلشیری، تهران: دیگر.
عامری، رضا (1382) نقشبندان قصه ایرانی (نقد و بررسی آثار و افکار هوشنگ گلشیری)، تهران: ترجمان اندیشه
گلشیری، هوشنگ (1380) نیمه تاریک ماه، داستانهای کوتاه، تهران: نیلوفر
میرعابدینی، حسن (1377) صدسال داستان نویسی ایران، ج1و2، تهران: چشمه.
هورنای، کارن (1361) عصبیت و رشد آدمی، ترجمه مجمد جعفر مصفا، تهران: کتابخانه بهجت
ــــــــــــــــــ(1366) عصبانی¬های عصر ما، تهران: شرق
ــــــــــــــــــ (1369) راههای نو در روانکاوی، ترجمه اکبر تبریزی، تهران: بهجت
هوشنگی مجید، طهماسبی مهدیه(1402) «بررسی مقولۀ اضطراب در مجموعه داستان نمازخانۀ کوچک من هوشنگ گلشیری» نقد ادبی. ۱۴۰۲; ۱۶ (۶۲) :۲۳۷-۲۸۳.
