شبح کانتی در نظریهی فرمالیسم؛ تبارشناسی بنبست گرینبرگ در دیالکتیک «والا» و «کیچ»
الموضوعات : کلام اسلامی
مهدی مهرابی فرد
1
,
حسین اردلانی
2
,
نفیسه نمدیان پور
3
,
علی صادقی شهپر
4
1 - دانشجوی دکتری، گروه فلسفه هنر، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان ، ایران
2 - گروه فلسفه هنر، دانشکده هنر و معماری، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران
3 - گروه هنر، واحد رامسر، دانشگاه آزاد اسلامی، رامسر، ایران
4 - گروه فلسفه هنر، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران
الکلمات المفتاحية: کلمنت گرینبرگ, ایمانوئل کانت, فرمالیسم, امر والا, کیچ, تبارشناسی, اصالت.,
ملخص المقالة :
پژوهش حاضر با هدف تبارشناسی بنبست نظری در فرمالیسم کلمنت گرینبرگ ، به واکاوی ریشههای این بحران در زیباییشناسی ایمانوئل کانت میپردازد. این پژوهش با اتخاذ رویکرد کیفی و روش تبارشناسی انتقادی، ضمن بازخوانی دقیق «نقد قوه حکم» و مقالات کلیدی گرینبرگ (بهویژه «آوانگارد و کیچ» )، به تحلیل تطبیقی مفاهیم «امر زیبا» و «امر والا» در آثار اکسپرسیونیسم انتزاعی پرداخته است. یافتهها نشان میدهد که بنبست گرینبرگ نه یک خطای نظری، بلکه پیامد ضروری پارادایم «اصالت» مدرنیستی است. گرینبرگ تلاش کرد با ابزار «داوری ذوق» (که مختص امر زیباست)، از هنری (مانند آثار پالاک ، نیومن و روتکو ) دفاع کند که ماهیتاً مصداق «امر والا» بود. این تناقض، او را ناگزیر به تقلیل اصالت به «خلوص رسانه» کرد. نوآوری این پژوهش در ردگیری «شبح کانتی» و اثبات این امر است که چگونه تلاش برای رام کردن «امر والا» با معیارهای «ذوق»، مدرنیسم را در «زندان خلوص» گرفتار کرد. نتیجه آنکه تأکید گرینبرگ بر «تختبودگی» بهعنوان آخرین سنگر اصالت در برابر کیچ، منطقاً راه را برای ظهور مینیمالیسم و پایان روایت مدرنیستی هموار ساخت.
(الف) منابع فارسی
آدورنو، تئودور و همکاران. (۱۳۸۸). زیباییشناسی انتقادی. ترجمهی مراد فرهادپور و دیگران. تهران: گام نو.
اردلانی، حسین. (1402). پساساختارگرایی در فلسفه هنر ژیل دلوز (تفسیر نقاشیهای فرانسیس بیکن). همدان: انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی.
بنیامین، والتر. (۱۳۸۲). اثر هنری در عصر تکثیر مکانیکی. ترجمهی محمد مددپور. تهران: نشر ماهی.
دانتو، آرتور کلمن. (۱۳۹۳). آن چه هنر است. ترجمهی علی رامین. تهران: نشر چشمه.
د دوو، تیری. (۱۳۹۶). کلمنت گرینبرگ: میان خطوط. ترجمهی مهسا پهلوان. تهران: نشر چشمه.
رامین، علی. (۱۳۹۲). نظریههای فلسفی و جامعهشناسی هنر. تهران: نشر نی.
شپرد، آن. (۱۳۸۶). مبانی فلسفه هنر. ترجمهی علی رامین. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
کاپلستون، فردریک. (۱۳۶۶). تاریخ فلسفه: جلد هفتم (از فیشته تا نیچه). ترجمهی عبدالکریم رشیدیان. تهران: سروش.
کالینسکو، ماتئی. (۱۳۹۵). پنج چهرهی مدرنیته: مدرنیسم، آوانگارد، انحطاط، کیچ، پستمدرنیسم. ترجمهی پویا رفویی و دیگران. تهران: نشر آگاه.
کانت، ایمانوئل. (۱۳۷۷). نقد قوه حکم. ترجمهی عبدالکریم رشیدیان. تهران: نشر نی.
مارکوزه، هربرت. (۱۳۸۸). بعد زیبایی شناختی. ترجمهی داریوش مهرجویی. تهران: انتشارات هرمس.
(ب) منابع لاتین
Greenberg, Clement. (1939). "Avant-Garde and Kitsch". In Art in Theory, 1900-2000: An anthology of changing ideas. Malden, MA: Blackwell Publishing.
Greenberg, Clement. (1961). Art and Culture: Critical Essays. Boston: Beacon Press.
Harrison, C., & Wood, P. (Eds.). (2003). Art in Theory, 1900-2000: An anthology of changing ideas. Malden, MA: Blackwell Publishing.
Krauss, R. E. (1986). The Originality of the Avant-Garde and Other Modernist Myths. Cambridge, MA: MIT Press.
Lyotard, Jean-François. (1991). Lessons on the Analytic of the Sublime. Stanford: Stanford University Press.
Marcuse, H. (1964). One-Dimensional Man: Studies in the Ideology of Advanced Industrial Society. Boston: Beacon Press.
Newman, Barnett. (1948). "The Sublime Is Now". In Art in Theory, 1900-2000. Malden, MA: Blackwell Publishing.
