مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری پژوهش‌های اعتقادی کلامی 9899-1735 16 3 2026 8 10 سازوکار حفظ نظام در اندیشه سیاسی اسلام؛ مطالعه موردی تعامل نظارتی شورای عالی اداری و دیوان عدالت اداری 7 27 fa میلاد شریفی مقدم دانشجوی دکتری، گروه حقوق عمومی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران حجت اله ابراهیمیان استادیار، عضو هیات علمی، گروه حقوق، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی قم، ایران محمدرضا حکاک زاده استادیار، عضو هیات علمی، گروه حقوق، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی قم، ایران 2026 2 11 <p>The present research aims to explain the position of intra-governmental supervisory institutions as mechanisms for realizing the principle of "preserving the system" (Hifz al-Nizam) in Islamic political thought. Using a descriptive-analytical method and an interdisciplinary approach, this study examines the role and interaction of two institutions: the Supreme Administrative Council (as a policy-making and administrative coordinating body) and the Administrative Justice Court (as a judicial oversight body). The findings indicate that the Supreme Administrative Council, with its mission of administrative efficiency and integration, and the Administrative Justice Court, with its duty to realize administrative justice and the rule of law, operate within a dialectical relationship of "efficiency-justice." This interaction — which is sometimes manifested in the form of the Court's supervision and annulment of the Council's regulations — creates a balancing and corrective system within the executive branch. By safeguarding the system's legitimacy and enhancing its efficiency, it functions as a concrete mechanism for preserving the Islamic system. Finally, the article discusses the challenges facing this interaction and solutions to strengthen it.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف تبیین جایگاه نهادهای نظارتی درون&zwnj;حاکمیتی به&zwnj;عنوان سازوکارهای تحقق اصل «حفظ نظام» در اندیشه سیاسی اسلام انجام شده است. این تحقیق با روش توصیفی-تحلیلی و با رویکردی بین&zwnj;رشته&zwnj;ای، نقش و تعامل دو نهاد شورای عالی اداری (به مثابه نهاد سیاست&zwnj;گذار و هماهنگ&zwnj;کننده اداری) و دیوان عدالت اداری (به مثابه نهاد ناظر قضایی) را بررسی می&zwnj;کند. یافته&zwnj;ها نشان می&zwnj;دهد که شورای عالی اداری با مأموریت کارآمدسازی و یکپارچه&zwnj;سازی ساختار اداری، و دیوان عدالت اداری با وظیفه تحقق عدالت اداری و حاکمیت قانون، در یک رابطه دیالکتیکیِ «کارآمدی-عدالت» عمل می&zwnj;کنند. این تعامل - که گاه در قالب نظارت و ابطال مصوبات شورا توسط دیوان تجلی می&zwnj;یابد - یک سیستم تعادل&zwnj;بخش و اصلاح&zwnj;گر درون قوه مجریه ایجاد کرده و از طریق صیانت از مشروعیت و ارتقای کارآمدی نظام، به مثابه سازوکار عینی حفظ نظام اسلامی عمل می&zwnj;نماید. در نهایت، مقاله چالش&zwnj;های پیش روی این تعامل و راهکارهای تقویت آن را مورد بحث قرار می&zwnj;دهد.</p>

http://kalam.saminatech.ir/ar/Article/Download/54394