مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری خردنامه صدرا 1560-0874 31 3 2026 6 3 Split of Being or Levels of Existence? (Schelling’s Problem and Mullā Ṣadrā’s Answer) شکاف هستی یا مراتب وجود؟ (مسئلۀ شلینگ، پاسخ ملاصدرا) 103 120 fa احمد عبادی دانشگاه اصفهان الهام سادات کریمی دورکی دانشگاه اصفهان 2025 7 24 Two fundamental responses have been given to the metaphysical problem of “unity and multiplicity”: the metaphysics of “split of being” in German Idealism and “levels of existence” in the Transcendent Theosophy. The main issue arises from the conflict of how the enigma of the presence of imperfection, evil, and concrete freedom is justified in a system based on the perfection of the absolute. Following a hermeneutical approach, the present research analyzes the Schellingian distinction between “active ground” and “existence” versus Mullā Ṣadrā's distinction between “passive quiddity” and “existence.” This dialogue, despite historical and conceptual differences, is based on the hypothesis of structural similarity in confronting this problem, which reveals a fundamental choice in the history of metaphysics: on the one hand, a path that explains evil based on an active, positive, and volitional principle (Schellingina ground) and inevitably leads to the acceptance of an inherent conflict in the ground of reality; on the other hand, a path that resolves it based on a passive, mentally-posited, and non-existential principle (Mullā Ṣadrā's quiddity) within a harmonious longitudinal system based on degrees. By denying a gap in existence, the system based on “graded unity” provides a coherent answer to the problem of ground in German Idealism. However, it is challenged by Schelling’s question of absolute freedom. Ultimately, the outcome of this encounter is not equating the two systems, but rather the opening of the horizons of each of them to the other and their mutual enrichment.  به معضل متافیزیکی «وحدت و کثرت» دو پاسخ بنیادین داده شده است: متافیزیک «شکاف هستی» در ایدئالیسم آلمانی و «مراتب وجود» در حکمت متعالیه، مسئلۀ اصلی از این تعارض برمیخیزد که معمای حضور نقص، شر و آزادیِ انضمامی در نظامی مبتنی بر کمال امر مطلق، چگونه توجیه میشود؟ پژوهش حاضر با رویکردی هرمنوتیکی، تمایز شلینگی میان «بنیاد فعال» و «وجود» را در برابر تمایز صدرایی میان «ماهیت منفعل» و «وجود» واکاوی میکند. این گفتگو، برغم تفاوتهای تاریخی و مفهومی، بر فرضیۀ همساختاری در مواجهه با این معضل استوار است که از یک انتخاب بنیادین در تاریخ متافیزیک پرده برمیدارد: از یکسو، راهی که شر را بر اساس اصلی فعال، ایجابی و دارای اراده (بنیاد شلینگی) تبیین میکند و ناگزیر به پذیرش ستیز ذاتی در بنیاد واقعیت می&zwnj;انجامد، و از سوی دیگر، راهی که آن را بر اساس اصلی منفعل، اعتباری و عدمی (ماهیت صدرایی) در یک نظام طولیِ هماهنگ و مبتنی بر مراتب مرتفع میسازد. نظام مبتنی بر «وحدت تشکیکی»، با نفی شکاف در هستی، پاسخی منسجم به معضل بنیاد در ایدئالیسم آلمانی میدهد، اما در برابر پرسش آزادی مطلق شلینگی بچالش کشیده میشود. سرانجام این مواجهه، نه یکی&zwnj;انگاشتن دو نظام، که گشودن افقهای هر یک بروی دیگری و غنی&zwnj;سازی متقابل آنهاست.

http://kherad.mullasadra.org/en/Article/Download/50920