مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری خردنامه صدرا 1560-0874 31 3 2026 6 3 Assessing ‘Allāmah Ṭabāṭabā’ī’s Philosophical View on Divine Knowledge with Reference to Nahj al-Balāgha سنجش دیدگاه فلسفی علامه طباطبایی دربارۀ علم الهی با استناد به نهج‌البلاغه 65 86 fa معصومه شریفی جامعه الزهرا (سلام الله علیها) قم محمد سربخشی موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی نعیمه نجمی نژاد جامعه الزهرا (سلام الله علیها) قم 2025 9 14  Since Mullā Ṣadrā’s time, positions regarding the conformity or non-conformity of the Transcendent Philosophy with tradition and religious texts have varied. One group, with excessive adherence to literal aspect, has advocated for its non-conformity with tradition; another group, however, given their understanding of the views of these philosophers, has rejected the aforementioned conflict and prevented many beliefs from tending towards a conflict between reason and tradition. The present paper aims to examine the validity of each of these positions by investigating the attribute of “Divine Knowledge,” which is one of the most challenging topics between these two groups. Accordingly, using a library-based and descriptive-analytical method, Divine Knowledge in the words of Imām ‘Alī (‘a) in Nahj al-Balāgha and the statements of ‘Allāmah Ṭabāṭabā’ī, as a prominent representative of Transcendent philosophers, is examined. Then, Allamah's views are assessed in light of Imām ‘Alī’s (‘a) statements in Nahj al-Balāgha. Through this assessment, it is ultimately determined that reason is in harmony with tradition regarding the attribute of Divine Knowledge, and the belief of the opponents of the Transcendent Philosophy regarding the non-conformity of its teachings with tradition is false. Furthermore, the opponents' lack of mastery over rational and traditional sources becomes clear, and the greatness of the Transcendent Philosophy and philosophers such as ‘Allāmah Ṭabāṭabā’ī is revealed. از زمان ملاصدرا تاکنون موضع&zwnj;گیریها پیرامون مطابقت یا عدم مطابقت حکمت متعالیه با نقل و نصوص دینی متفاوت بوده است. گروهی با التزام بیش از حد به ظواهر، طرفدار عدم مطابقت آن با نقل شده&zwnj;اند؛ اما عده&zwnj;یی دیگر با توجه به شناختی که از آراء این فلاسفه داشته&zwnj;اند، تعارض مزبور را مردود شمرده و از گرایش بسیاری از عقیده&zwnj;ها بسمت تعارض عقل با نقل جلوگیری نمودند. نوشتار حاضر درصدد است تا با بررسی وصف «علم الهی» که از مهمترین مباحث چالشی بین این&zwnj;دو گروه است، میزان اعتبار هر یک از این مواضع را بررسی نماید. در این راستا، مقالة پیش&zwnj;رو بروش کتابخانه&zwnj;یی و بنحو توصیفی_تحلیلی، علم الهی در کلام امام علی(ع) در نهج&zwnj;البلاغه و سخنان علامه طباطبایی در مقام یک نمایندۀ برجسته از فیلسوفان حکمت متعالیه را بررسی میکند و سپس آراء علامه با توجه به سخنان امام علی(ع) در نهج&zwnj;البلاغه مورد ارزیابی قرار میگیرد. با اعمال این سنجش، سرانجام مشخص میگردد که عقل با نقل درباب صفت علم الهی هماهنگ بوده و عقیدۀ مخالفان حکمت متعالیه مبنی بر عدم مطابقت آموزه&zwnj;های حکمت متعالیه با نقل، باطل است. همچنین عدم تسلط مخالفان بر منابع عقلی و نقلی، روشن و عظمت حکمت متعالیه و حکمایی همچون علامه طباطبایی، آشکار میگردد.

http://kherad.mullasadra.org/en/Article/Download/51456