مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری پژوهش‌های اعتقادی کلامی 9899-1735 16 3 2026 8 10 Identifying the components of competitive advantage based on Examining the "Explanation" Level of Political Discourse Reflected in the Poetry of Ubayd Zakani Based on Norman Fairclough's Critical Discourse Analysis Theory بررسی سطح «تبیین» در گفتمان سیاسی منعکس در اشعار عبید زاکانی بر اساس نظریۀ تحلیل گفتمان انتقادی رومن فرکلاف 29 43 fa حمید احراری پور دانشجوی دکتری ،گروه زبان و ادبیات فارسی ، واحد نیشابور ، دانشگاه آزاد اسلامی ، نیشابور ، ایران محبوبه ضیاء خدادادیان گروه زبان و ادبیات فارسی ، واحد نیشابور ، دانشگاه آزاد اسلامی ، نیشابور ، ایران فرزاد عباسی گروه زبان و ادبیات فارسی ، واحد نیشابور ، دانشگاه آزاد اسلامی ، نیشابور ، ایران 2026 8 10 <p>A considerable number of works in Persian literature are closely intertwined with social concepts, and their authors have represented public concerns and attention to the "Other" at both the surface and deep structural levels. In his poetry, Ubayd Zakani employs literary devices to address social and political issues while challenging the discourse of power. An analysis of these poems based on Norman Fairclough's Critical Discourse Analysis (CDA), particularly at the explanation level, reveals that the communicative relationships among the characters are structured according to hierarchical power relations, with a clear divide between the two sides of the interaction—the dominant actor and the oppressed. This study is based on library research and adopts a descriptive-analytical method. Its primary objective is to answer the following question: According to the theoretical framework of Fairclough's Critical Discourse Analysis, what understanding of power relations can be obtained from the explanation level in the reading of Ubayd Zakani's poetry? The findings indicate that the political discourse in Ubayd Zakani's poetry, at the explanation level, is constructed upon opposition and confrontation. On one side of this discourse stands Sheikh Abu Ishaq, portrayed as the ideal, people-oriented ruler, while on the other side appears Amir Mubarez al-Din, depicted as a symbol of oppression, hypocrisy, and the persecution of ordinary people. Furthermore, the poet refers to the prevailing social and cultural context of his time and regards the intertwining of religious and mystical ideologies with political affairs as a source of social and political harm.</p> <p>شمار بسیاری از آثار ادبی فارسی، با مفاهیم اجتماعی پیوند خورده است و صاحبان این آثار، دغدغه&zwnj;های مردمی و توجه به «دیگری» را در سطوح روساخت و ژرف¬ساخت بازنمایی کرده¬اند. عبید زاکانی در اشعار خود از ابزارهای ادبی برای پرداختن به مسائل اجتماعی و سیاسی استفاده کرده و گفتمان «قدرت» را به چالش کشیده¬ است. خوانش این اشعار بر پایة تحلیل گفتمان انتقادی نورمن فرکلاف، در سطح تبیین، نشان می¬دهد که نظام ارتباطی شخصیت¬ها در اشعار عبید بر اساس سلسله-مراتب قدرت شکل گرفته است و شکاف آشکاری میان دو سویۀ ارتباط (کنش¬گر، ستم¬پذیر) دیده می¬شود. این تحقیق با استناد به منابع کتابخانه¬ای و روش توصیفی- تحلیلی انجام شده و هدف و مسألۀ اصلی پاسخ¬گویی به این پرسش است که در خوانش اشعار عبید زاکانی بر اساس مبانی نظریۀ تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف، چه برداشتی از کیفیت مناسبات قدرت در لایۀ «تبیین» به دست می&zwnj;آید؟ نتایج تحقیق نشان می¬دهد که گفتمان سیاسی اشعار عبید در سطح تبیین، بر اساس نوعی تقابل و رویارویی شکل گرفته است. در یک سوی این گفتمان، شیخ ابواسحاق به عنوان مصداق شاه آرمانی و مردم¬گرا قرار دارد و در سوی دیگر، امبر مبارزالدین به عنوان نماد ظلم، ریاکاری و مردم¬آزاری دیده می¬شود. همچنین، شاعر به بافت اجتماعی و فرهنگی موجود در جامعۀ وقت اشاره کرده و پیوند میان ایدئولوژی-های مذهبی و عرفانی با مسائل سیاسی را آسیب¬زا دانسته است.</p>

http://kalam.saminatech.ir/en/Article/Download/54395