فراتحلیل مطالعات تأثیر شبکههای اجتماعی مجازی بر مشارکت سیاسی در ایران
الموضوعات : پژوهش مسائل اجتماعی ایران
ژیلا پوریا
1
,
تهمينه شاوردي
2
,
عاصمه قاسمی
3
1 - دانشجوی دکتری جامعهشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، واحد علوم تحقیقات تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 - دانشیار گروه جامعهشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، واحد علوم تحقیقات تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 - استادیار گروه جامعه شناسی علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، واحد علوم تحقیقات تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
الکلمات المفتاحية: فراتحلیل, شبکههای اجتماعی و مشارکت سیاسی, ایران, رفتار سیاسی.,
ملخص المقالة :
مشارکت سیاسی، یکی از شاخصهای توسعۀ اجتماعی، توسعۀ فرهنگی، توسعۀ سیاسی و از ویژگیهای جامعۀ مدنی است. شبکههای مجازی، نقش گستردهای بر فرایند مشارکت سیاسی افراد دارند. در پژوهش حاضر، تحقیقات داخلی از سال 1388 تا 1402 درباره مشارکت سیاسی و شبکههای مجازی بررسی شده است. در این مسیر از روش فراتحلیل کمّی استفاده شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که تمامی مطالعات در سطح اطمینان 99% معنادار هستند؛ به جز مطالعه خواجه سروری و نوربخش. اریب انتشار وجود دارد. میانگین اندازه اثر استفاده از شبکههای اجتماعی مجازی (اثرات ترکیبی تصادفی) بر مشارکت سیاسی در مطالعات مورد بررسی، معادل 297/0 است. اندازه اثر برآورد شده در محدوده اطمینان است. بنابراین تأثیر شبکههای اجتماعی مجازی بر مشارکت سیاسی تأیید میشود. برآورد نقطهای محاسبهشده مطابق با معیار کوهن، بیانگر اثر در حد کم رو به متوسط است. نتایج حاصل از آزمون، فرض ناهمگنی اندازه اثر در مطالعات اولیه را تأیید میکند. نتایج نشان میدهد که ترس برخی حکومتها از مشارکت سیاسی، توجیهپذیر است؛ زیرا شبکههای مجازی سبب آگاهی راستین بیشتر افراد جامعه شده، آنان را در قالب انجمنها، گروهها و جامعۀ مدنی شکل میدهد که مشارکت سیاسی را فرامیخواند و مشارکت سیاسی افراد، کنترل آنها را بر اعمال صاحبان منابع سیاسی، بیشتر میگرداند.
ابراهیمی، شهروز و داود نجفی و رضا محمود اوغلی و زهرا صادقی نقدعلی (1392) «رابطه شبکههای اجتماعی و مشارکت سیاسی در میان دانشجویان دانشگاه اصفهان»، نشریه راهبرد، شماره بیست¬ و دوم، شماره 66، صص 263- 284.
ابولی، عابدین و علی محمد حقیقی و غفار زارعی (1399) «تأثیر شبکه¬های اجتماعی مجازی بر رویکرد و مشارکت سیاسی کارکنان وزارت کشور (مطالعه موردی: انتخابات دوره دوازدهم ریاست¬جمهوری)»، جامعهشناسی سیاسی ایران، سال سوم، شماره 1، صص 900-922.
https://doi.org/10.30510/psi.2021.319114.
اشتریان، کیومرث و محمدرضا امیرزاده (1394) «بررسی تأثیرات شبکههای اجتماعی مجازی بر مشارکت سیاسی (مطالعه موردی: شهر تهران)»، سیاست، سال چهل¬وپنجم، شماره 4، صص 825- 841.
https://doi. org/10.22059/jpq.2015 .055946.
الهی¬منش، محمدحسن و طاهره قدیری و هادی فرجامیکیا (1397) «تأثیر فضای مجازی بر مشارکت سیاسی شهروندان جمهوری اسلامی ایران (مطالعه موردی: شهر تهران)»، علوم اجتماعی شوشتر، سال دوازدهم، شماره 4، صص 247-272.
امینی، سلام و مصطفی کواکبیان و طهمورث شیری (1399) «مطالعه عوامل اجتماعی موثر بر مشارکت سیاسی مردم استان ایلام»، جامعهشناسی سیاسی ایران، شماره 11، صص 215-243.
https://doi.org/10.30510/psi.2020.1176981.
بهشتی، یاسر (1397) مطالعه تطبیقی نقش تلویزیون و شبکههای اجتماعی مجازی در مشارکت سیاسی مسالمت آمیز و غیرمسالمت¬آمیز دانشجویان دانشگاههای شهر تهران، پایاننامه کارشناسیارشد علوم ارتباطات، دانشکده ارتباطات و رسانه، دانشکده صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران.
بیات، مصطفی (1397) استفاده از شبکههای اجتماعی مجازی و نرمافزارهای پیامرسان و رابطۀ آن با مشارکت سیاسی (مورد مطالعه: دانشجویان دانشگاه سوره)، پایان¬نامه کارشناسی¬ارشد ارتباطات گرایش تبلیغ، دانشکده علوم ارتباطات، دانشگاه سوره.
پانتام، روبرت (1380) دموکراسی و سنتهای مدنی، محمدتقی دلفروز، روزنامه سلام، تهران.
پیرو، فریبرز و ابراهیم متقی و مهرداد نوا بخش (1397) «تحلیل جامعه¬شناختی نقش رسانه اجتماعی تلگرام به¬مثابه حوزه عمومی در انتخابات دهمین دوره مجلس شورای اسلامی ایران (مطالعه موردی: تهران)»، نشریه جامعهشناسی نهادهای اجتماعی، دوره پنجم، شماره 12، صص 213- 245.
https://doi.org/1022080/ssi.1970.2188.
خانیکی، هادی و یوسف خجیر (1397) «رسانه¬های اجتماعی و مشارکت سیاسی، فراتحلیل مشارکت سیاسی کاربران رسانه¬های اجتماعی»، فصلنامه مطالعات میان¬رشته¬ای در علوم انسانی، شماره پیاپی 41، زمستان، صص 101-128.
https://doi.org/10.22035/isih.2019.3122.3422.
خردمند، جمشید (1398) بررسی تأثیر شبکههای اجتماعی مجازی (با تأکید بر تلگرام) بر مشارکت در انتخابات ریاست¬جمهوری ایران در دوره دوازدهم (مورد مطالعه: دانشجویان دانشگاههای دولتی تهران)، پایان¬نامه کارشناسی¬ارشد علوم سیاسی، به راهنمایی دکتر مهدی براتعلیپور، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی.
خواجه سروری، غلامرضا و سید مسعود نوربخش (1397) «نحوۀ تأثیر رسانههای جمعی در مشارکت سیاسی شهروندان تهرانی»، سال نهم، شماره 2، صص 55-81.
htt ps://doi.org/1030465/cps.2018.3406.
رضایی، حسین (1392) «نظریه¬های مشارکت سیاسی با رویکرد انتخابات»، فصلنامه مطالعات انتخابات، سال دوم، شماره 5-6، صص 15-24.
ساروخانی، باقر (1370) «مدلهای علی»، نامه علوم اجتماعی، شماره 5، صص 9-32.
سهرابزاده، امیدعلی (1400) نقش شبکههای اجتماعی در مشارکت سیاسی دانشجویان (مورد مطالعه: انتخابات ریاست¬جمهوری یازدهم)، پایاننامه کارشناسی¬ارشد رشته جامعهشناسی، دانشگاه پیام نور، مرکز سنندج.
شهرامنیا، امیرمسعود و حوا ابراهیمپور و رضا محمود محمود اوغلی و مجید ملکان (1396) «سنجش تأثیر شبکههای اجتماعی بر مشارکت سیاسی (مطالعه موردی: دانشجویان دانشگاه مازندران)»، جامعهشناسی کاربردی، سال بیست¬وهشتم، شماره 1، صص 19-32.
ttps://doi.org/10.22108/jos.2017.21248.
عبداللهینژاد، علیرضا و جواد صادقی و ابوذر قاسمینژاد (1395) «رسانههای اجتماعی و مشارکت سیاسی در انتخابات رابطه استفاده از فیسبوک، تلگرام و اینستاگرام و مشارکت سیاسی دانشجویان در انتخابات هفتم اسفند 1394»، فصلنامه مطالعات رسانههای نوین، سال دوم، شماره 5، صص 34-75.
عدلیپور، صمد و وحید قاسمی و رضوان قصابی و نقی طاهری (1393) «تأثیر استفاده از شبکة اجتماعی فیس¬بوک بر اعتماد و مشارکت سیاسی جوانان»، مطالعات فرهنگ- ارتباطات، سال پانزدهم، شماره 28، صص 7-34.
ttphs://doi.org/20.1001.I.2008870,1393,1528.7.3.
عزیزی، یاسمن (1396) نقش شبکههای اجتماعی مجازی در میزان مشارکت سیاسی زنان (مطالعه موردی: زنان 18 تا 45 ساله ساکن شهر تهران)، پایان¬نامه کارشناسی¬ارشد علوم ارتباطات، استاد راهنما دکترعلی رضا حسینی پاک دهی، دانشکده علوم ارتباطات، دانشگاه علامه طباطبایی.
https:// gaxj. Iraxdoc.ac.ir.
عیسینژاد، امید و سید جواد امام جمعه زاده ،رضا محمود اوغلی (1389) «بررسی رابطه میان دینداری و مشارکت سیاسی دانشجویان دانشگاه اصفهان»، نشریه پژوهشنامه علوم سیاسی، شماره 1، صص 7-34.
ttps://doi.org/10.22034/psj.2011.8894.
غفاری، غلامرضا و محسن نیازی (1385) جامعهشناسی مشارکت، تهران، نزدیک.
کاظمیزاد حیدرباغی، علیرضا و حسین احمدی سفیدان و عزیز جوان پور هروی و احسان شاکری (1402) «تأثیر راهبردهای مدیریت فضای مجازی بر مشارکت سیاسی شهروندان»، مطالعات مدیریت راهبردی دفاع ملی، دوره هفتم، شماره 26، صص 185- 218.
https: //doi.org/10.S1547/issk.7.26.2526.
محمدی، ایوب و امیر حسین یاوری و محمد جوانمرد (1396) «نقش شبکه¬های اجتماعی مجازی در ایجاد بحران¬های اجتماعی»، فصلنامه پژوهش¬های دانش انتظامی، سال نوزدهم، بهار، صص 1-23.
https: //doi.org/10.S247/Pok.19.1.1301310.
مرادیفر، سعیده و علی امیدی محمد علی بصیری (1397) «تبیین تأثیر تلگرام بر رویکرد مشارکت سیاسی (مطالعه موردی: دانشگاه اصفهان)»، فصلنامه علمی رسانه، دوره بیست-ونهم، شماره 2، صص 105- 126.
https: //doi.org/10./oo/.1.10227/80.1397.29.2.5.7.
مرکز ملی فناوری مجازی (1397).
majazi.ir (1397).
مهدیزاده طالشی، سید محمد و سید محمد و اقبال خالدیان و مهراوه فردوسی (1396) «نقش نرمافزار اجتماعی «تلگرام» در تبلیغات دوازدهمین دوره انتخابات ریاست¬جمهوری از منظر رأیدهندگان»، مطالعات رسانههای نوین، شماره 10، صص 1-39.
https:://doi.org/10.22054/CS.2017.22793.247.
هرسیج، حسین و رضا محمود اوغلی، محمودرضا رهبر قاضی و هادی عباسزاده باقی (1391) «بررسی رابطه مصرف رسانهای با مشارکت سیاسی دانشجویان دانشگاه اصفهان»، پژوهشهای ارتباطی، سال نوزدهم، شماره 2، صص 1-24.
https://doi.org/10.22082/cr.2012.23363.
Arijeniwa, Nwaoboliadedeji. Precious, Emeke (2023), Setting agenda for public discourse: Examining the impact of social media on political participation amongst Nigerian youth, International Journal of Arts, Humanities and Management Studies , 10 (1), Pp 36-53.
Kvale, j. (2003) ”Qualitative Research Methods with a Focus on Research Interviews.
Ortega, l. (2011) discussion of effect size or the strength of scientific findings in research.
Mahmud, A .& Amin, R (2017) Use of social Networking Media in political participation: A study on Dhaka university students .Sociology and Anthropology 5 (6): do I: 10 .13189/sa.2017.050607.
Parmelee , J. H. (2014). The agenda-building function of political tweets .New Media and society ,16(3),434-450.
Taufiq, Ahmad & Aima, Alvi, & Muhammad, ittefaq (2019) The use of social Media on political participation among university students: An analysis of survey results from rural Pakistan. First published July 17, 2019.
