بررسی نقش صفحات اینستاگرامی اینفلوئنسرها در سبک زندگی مورد مطالعه: کاربران شهر تبریز
الموضوعات : پژوهش مسائل اجتماعی ایران
محمود ابراهیمی سعید
1
,
ليلا نيرومند
2
1 - دانشجوی دکتری علوم ارتباطات اجتماعی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 - دانشیار گروه ارتباطات، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران
الکلمات المفتاحية: صفحات اینستاگرامی, اینفلوئنسرها, سبک زندگی, سواد رسانه¬ای و محتوای دیجیتال.,
ملخص المقالة :
این پژوهش با هدف بررسی تأثیر صفحات اینفلوئنسرهای اینستاگرام بر سبک زندگی شهروندان تبریز انجام شده است. در عصر حاضر، شبکههای اجتماعی بهویژه اینستاگرام، نقش تعیینکنندهای در شکلدهی به الگوهای رفتاری و سبک زندگی کاربران دارند. این مطالعه با رویکرد کمّی و روش پیمایشی انجام شد. جامعه آماری شامل شهروندان تبریز بود که ۳۸۸ نفر از آنان به صورت تصادفی ساده انتخاب شدند. دادهها از طریق پرسشنامه آنلاین با مقیاس پنجدرجهای لیکرت گردآوری و با استفاده از مدلسازی معادلات ساختاری (SEM) تحلیل شد. یافتهها نشان داد که ویژگیهای اینفلوئنسرها همچون جذابیت، اعتبار، صداقت و تعامل اجتماعی، تأثیر مستقیم و معناداری بر تغییرات سبک زندگی دنبالکنندگان دارند. همچنین محتوای تولیدی در زمینههای مد، سلامت و سبک زندگی، موجب تغییراتی در عادات غذایی، فعالیت بدنی و سلامت روانی افراد شده است. انگیزههای فردی کاربران از جمله سرگرمی، یادگیری و بهبود فردی نیز نقش واسطهای در این روابط ایفا کرده، اثرگذاری محتوای اینفلوئنسرها را تقویت میکند. نتایج مدلسازی معادلات ساختاری نشان داد که روابط میان متغیرهای مستقل (ویژگیهای اینفلوئنسر، محتوای تولیدی و انگیزههای شخصی) و متغیر وابسته (سبک زندگی)، برازش مطلوبی دارد (RMSEA=0.047، CFI=0.931). ضرایب مسیر بیانگر آن است که هرچند برخی محتوای تبلیغی اینفلوئنسرها میتواند اثر منفی بر جنبههایی از سبک زندگی مانند تغذیه و سلامت روان داشته باشد (β=-0.422)، انگیزههای مثبت کاربران بهویژه در زمینه یادگیری و بهبود فردی، تأثیرات مثبت و معناداری نشان میدهد. در مجموع یافتهها بیانگر آن است که اثرگذاری اینفلوئنسرهای اینستاگرامی بر سبک زندگی شهروندان تبریز، چندبعدی و وابسته به نوع محتوا و انگیزههای کاربران است. نتایج این پژوهش میتواند در سیاستگذاری فرهنگی و رسانهای برای بهبود سواد رسانهای و ترویج سبک زندگی سالم به کار رود.
آجیلی، هادی و مهدی بیکی (1393) «کالبدشکافی سبک زندگی در جامعه سرمایهداری»، فصلنامه فرهنگ مشاوره و رواندرمانگری، سال چهارم، شماره 13، بهار، صص 35-42.
https://doi.org/10.22054/qccpc.2013.6086.
آزاد ارمکی، تقی و یحیی امامی (1383) «تشکیل حوزه عمومی و کفایتگویی عقلانی»، مجله جامعهشناسی ایران، سال پنجم، شماره 1، بهار، صص42-50.
https://www.magiran.com/article/873506.
اباذری، یوسف و حسن چاوشیان (1381) «از طبقه اجتماعی تا سبک زندگی: رویکردهای نوین در تحلیل جامعهشناختی هویت»، نامه علوم اجتماعی، شماره 20، صص 71-98.
https://jnoe.ut.ac.ir/article_10507.html.
احمدی مرویلی، ناهید و حسن میرزاحسینی و نادر منیرپور (1398) «نقش سازمان شخصیت و سبکهای دلبستگی در گرایش نوجوانان به رفتارهای خودآسیبرسان و خودکشی»، نشریه پژوهش توان¬بخشی در پرستاری، سال پنجم، شماره 3، صص 14-22.
http://ijrn.ir/article-1-449-fa.html.
استوری، جان (1389) مطالعات فرهنگی دربارۀ فرهنگ عامه، ترجمه حسین پاینده، تهران، آگه.
استیون، وایت (1380) خرد، عدالت و نوگرایی، ترجمه محمد حريري اكبري، تهران، قطره.
اکبری، ابوالقاسم و مینا اکبری (۱۳۹۰) آسیبشناسی اجتماعی، تهران، رشد و توسعه.
اکرمی، نجمه و اذرمیدخت رضایی و حسین بقولى و سیامک سامانی (1400) «اثربخشی آموزش مبتنی بر تعهد و پذیرش بر خودتمایز یافتگی و سلامت اجتماعی در زنان سرپرست خانوار»، فصلنامه روشها و مدلهای روان¬شناختی، سال یازدهم، شماره 41، صص 1-16.
https://dorl.net/dor/20.1001.1.22285516.1399.11.41.1.5.
باکت، رابرت (1381) مصرف: معنا و کارکرد آن در جامعه، ترجمه خسرو صبری، تهران، شیرازه.
باینگانی، بهمن و فهيم ايراندوست و سينا احمدي (1392) «سبک زندگی از منظر جامعهشناسی: مقدمهای بر شناخت و واکاوی مفهوم سبک زندگی»، مجله مهندسی فرهنگی، شماره 77، پاییز، صص 70-79.
https://lib.isfahan.ir/inventory/113/32123.htm.
بودریار، ژان (1394) جامعه مصرفی، اسطورهها و ساختارها، ترجمه پیروز ایزدی، تهران، ثالث.
بوردیو، پییر (1391) تمایز: نقد اجتماعی قضاوتهای ذوقی، ترجمه حسن چاوشیان، تهران، ثالث.
بهرامی، کمیل (1388) نظام، نظریه رسانهها، تهران، کویر.
پوریوسفی گابیه، عبدالعظیم و شهلا کاظمیپور و ایرج ساعی ارسی (1403) «عوامل مؤثر بر نفوذ شبکههای اجتماعی مجازی در بین دانشجویان»، تغییرات اجتماعی- فرهنگی، سال بیست-ویکم، شماره 80، صص 95-116.
https://sanad.iau.ir/Journal/aukh/Article/1076956.
جونز، آندرو (1391) نظریهپردازان جهانی شدن، ترجمه مسعود کرباسیان و هامایاک اودیس یانس، تهران، چشمه.
حکیم شوشتری، میترا و حمید خانیپور (1393) «مقایسه خودآسیبرسانی و اقدام به خودکشی در نوجوانان: مرور نظاممند»، نشریه روان¬پزشکی و روان¬شناسی بالینی ایران، شماره 76، بهار، صص 42-59.
http://ijpcp.iums.ac.ir/article-1-2153-fa.html.
حیدرینیا، علی و حسین سوری و محمد حیدری نیا و فاطمه حسین زاده حیدری (1394) بررسی رابطه باورهای دینی با سبک زندگی اسلامی در شهرستان زاهدان، همایش ملی هزاره سوم و علوم انسانی، شیراز.
خانیکی، هادی (1392) «جهانی شدن و ارتباطات؛ زمینهها و چشماندازهای نظری»، مطالعات راهبردی سیاستگذاریهای عمومی، سال چهارم، شماره 13، صص 6-33.
http://ijpcp.iums.ac.ir/article-1-2153-fa.html.
رحمانزاده، سید علی (1389) «کارکردهای شبکههای اجتماعی در عصر جهانی شدن»، مطالعات راهبردی، سال اول، پیش¬شماره اول، زمستان، صص 12-25.
https://sspp.iranjournals.ir/article_627.html.
رحمتآبادی، الهام و حبیب آقابخشی (1385) «سبک زندگی و هویت اجتماعی جوانان»، فصلنامه رفاه اجتماعی، سال پنجم، شماره 20، صص30-37.
http://refahj.uswr.ac.ir/article-1-2013-fa.html.
ریتز، جورج (1393) نظریه جامعهشناسی، ترجمه هوشنگ نائبی، تهران، نشرنی.
زارع شحنه، زینب و پریا مسیبیداریانی (1398) «رفتارهای خودآسیبرسان و احتمال خودکشی در نوجوانان: تأثیر عوامل شناختی و همسالان»، همایش ملی روان¬شناسی، تعلیم و تربیت و سبک زندگی، قزوین.
ساروخانی، باقر (1402) درآمدی بر دایرهالمعارف علوم اجتماعی، تهران.
سبحانی، سیده گیتی و هاجر فلاحزاده و حسین پورشهریار (1401) «پیشبینی گرایش به رفتارهای خودآسیبرسان در نوجوانان بر اساس سرمایه روانشناختی و عملکرد خانواده»، خانوادهپژوهی، سال هجدهم، شماره 4، صص 755-775.
https://doi.org/10.48308/JFR.18.4.755.
سودین ورنرو و تانکارد جیمز (1398) نظریههای ارتباطات در تحلیل رسانههای اجتماعی، تهران، دانشگاه تهران.
صمیم، رضا (1393) «نگاه انتقادی به پیشینه داخلی مطالعات جامعهشناختی بر روی سبک زندگی»، فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، سال هفتم، شماره 1، صص 146-166.
https://www.jicr.ir/article_218.html.
طالبیپور، علی و مریم قادری (1394) «بررسی کیفیت و سبک زندگی به عنوان شاخص توسعه اقتصادی»، همایش ملی سبک زندگی، نظم و امنیت، زنجان، اردیبهشت 1394.
فدایی، مهدی (1395) «نسبت سبک زندگی و معنای زندگی در اندیشه آدلر»، دوفصلنامه پژوهشنامه سبک زندگی، سال دوم، شماره 3، صص 65-76.
https://journal.manaviyat.ir/article_43957.html.
فینیزاده بیدگلی، محسن و افسانه مظفری و حسن خجسته و علی اکبر فرهنگی (1403) «نقش و ویژگیهای اینفلوئنسرهای توییتر در تصویر سازمانی«، فصلنامه علوم خبری، سال سیزدهم، شماره 2، صص 25-36.
https://www.mjourcom.ir/article_200735.html.
قاسمی، محمدپویان و سید جمالالدین اکبرزاده جهرمی (1403) «گونهشناسی تولید محتوای اینفلوئنسرهای ایرانی در اینستاگرام»، مطالعات راهبردی ارتباطات، شماره 12، صص 75-92.
https://rcc.soore.ac.ir/article_714209.html.
قاسمی، وحید و صمد عدلی پور و بدری برندگی (1395) «رابطه شبکههای اجتماعی فیسبوک با هویت جنسیتی در دانشجویان دانشگاه اصفهان»، رسانه و فرهنگ، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
https://mediastudy.ihcs.ac.ir/article_2401.html?lang=fa.
کاستلز، مانوئل (1380) عصر اطلاعات، ظهور جامعه شبکهای، ترجمه احدعلی قلیان و افشین خاکباز، تهران، طرح نو.
کاظمی، فرشته و افسانه توسلی (1403) «تأثیر استفاده از شبکههای اجتماعی بر آگاهی زنان از سلامت جسمی خود»، رفاه اجتماعی، شماره 92، صص 117-153.
https://doi.org/10.32598/refahj.24.92.4302.1.
کانرتون، پل (1393) جامعهشناسی انتقادی، ترجمه حسن چاوشیان، تهران، اختران.
کرمی، محمدتقی و شیما فرزادمنش (1402) «بازنمایی زنان اینفلوئنسر اینستاگرام از زندگی روزمره خانوادگی در دوران کرونا»، مطالعات فرهنگ- ارتباطات، سال بیست ¬و چهارم، شماره 62، صص 40-47.
https://www.jccs.ir/article_178970.html.
کلارک، دیوید (1396) جامعه مصرفگرای پسامدرن، تهران، علمی و فرهنگی.
کوزر، لیوئیس (1393) زندگی و اندیشههای بزرگ جامعهشناسان، ترجمه محسن ثلاثی، تهران، علمی.
گیدنز، آنتونی (1378) تجدد و هویت شخصی در عصر نو، ترجمه ناصر موفقیان، تهران، نشرنی.
محمدپور، احمد و اسدالله نقدی و بهزاد نادرنژاد (1389) «تأثیر ماهواره بر هویت فرهنگی در کردستان ایران»، مجله فرهنگ و جامعه، شماره 4، صص 131-156.
معمار، ثریا و فاطمه قربانی (1392) «تجارب والدین دانشآموزان دختر در مورد آسیبهای فرهنگی اینترنت»، فصلنامه پژوهشهای ارتباطی، شماره 20، صص 129-153.
https://cr.iribresearch.ir/article_23546.html.
معمار، ثریا و صمد عدلیپور و فائزه خاکسار (1391) «شبکههای اجتماعی مجازی و بحران هویت در ایران»، مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، سال اول، شماره 4، صص 4-24.
https://doi.org/10.22059/jisr.2013.36574.
موقر، مرتضی و سعید امامقلیزاده و مینو صاحبالداری (1402) «بازاریابی تأثیرگذار: تأثیرات روانشناختی اینفلوئنسرهای شبکههای اجتماعی بر مصرفکنندگان»، تحقیقات بازاریابی نوین، سال سیزدهم، شماره 3، صص 23-48.
https://doi.org/10.22108/nmrj.2023.137087.2873.
مولایی، محمدمهدی (1388) «انواع کاربران شبکههای اجتماعی»، ماهنامه دنیای کامپیوتر و ارتباطات، شماره 87، صص 32-41.
https://www.magiran.com/article/785200.
مهدویکنی، محمدسعید (1386) «مفهوم سبک زندگی در علوم اجتماعی»، فصلنامه تحقیقات فرهنگی، شماره 1، صص 19-23.
http://www.jicr.ir/article_75.html.
مهدیزاده، سید محمد (1389) نظریههای رسانه، تهران، همشهری.
نصرتینژاد، فرهاد و ایوب سخایی و حجت شریفی (1393) «مطالعه رابطه میزان و نوع استفاده از شبکههای ماهوارهای فارسیزبان با پایبندی دینی در شهرستان گلپایگان»، فصلنامه شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده، سال شانزدهم، شماره 36، صص 93-113.
https://www.jwss.ir/article_12025.html.
امیرحسین حقپرست و مهرداد نوابخش و عاصمه قاسمی (1402) «تحلیل جامعهشناختی بازنمایی سبکزندگی مصرفگرایانه در اینستاگرام»، فصلنامه پژوهش اجتماعی، شماره 61، صص 46-75.
وولن، تورستین (1392) نظریه طبقات تنآسا، ترجمه فرهنگ ارشاد، تهران، نشرنی.
Ball-Rokeach, S. J., & DeFleur, M. L. (1976) A dependency model of mass-media effects. Communication Research, 3(1), 3–21.
https://doi.org/10.1177/009365027600300101.
Esmaeilpour, M., Hasani, A., & Mohammadi, M. (2024) How social media influencers affect adolescents' dietary habits: A mixed method study. Nutrition Journal.
https://doi.org/10.1186/s12937-024-00921-5.
Freberg, K., Graham, K., McGaughey, K., & Freberg, L. (2011) Who are the social media influencers? A study of public perceptions of personality. Public Relations Review.
https://doi.org/10.1016/j.pubrev.2010.11.001.
Jiménez-Castillo, D., & Sánchez-Fernández, J. (2019). Influencer marketing: How message value and credibility affect consumer trust. Journal of Interactive Advertising, 19(1), 58–73.
https://doi.org/10.1080/15252019.2019.1565330.
Khamis, S., Ang, L., & Welling, R. (2017) Self-branding, 'micro-celebrity' and the rise of social media influencers. Celebrity Studies.
Marwick, A. (2015) Instafame: Luxury selfies in the attention economy. Public Culture.
https://doi.org/10.1080/19392397.2016.1218290.
Zhang, K. Z., Zhao, S. J., Cheung, C. M., & Lee, M. K. (2017). Examining the influence of online reviews on consumers’ decision-making: A heuristic–systematic model. Decision Support Systems, 67, 78–89. https://doi.org/10.1016/j.dss.2014.08.004.
Zhao, Y., Li, X., & Huang, T. (2024) The influence of social media on health behaviors: A comprehensive review. International Journal of Environmental Research and Public Health.
https://doi.org/10.3390/ijerph21020198.
