نقش موسیقی‌درمانی در بهبود راهبردهای تنظیم خشم (مرور نظام‌مند بر اساس اصل PRISMA)

ملخص المقالة :

هدف پژوهش حاضر، مرور نظام‌مند مطالعات مرتبط با تأثیر موسیقی‌درمانی بر بهبود راهبردهای تنظیم خشم در گروه‌های مختلف سنی و بالینی است. خشم یکی از هیجانات بنیادین انسان است که در صورت عدم مدیریت مؤثر، پیامدهای منفی روان‌شناختی، اجتماعی و جسمانی به همراه دارد. در سال‌های اخیر، موسیقی‌درمانی به‌عنوان روشی غیرتهاجمی،لذتبخش ،استقبال شونده و کم‌هزینه مورد توجه روان‌شناسان قرار گرفته است. این مطالعه با بهره‌گیری از چارچوب PRISMA و مرور 87 مطالعه بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵، به بررسی اثربخشی انواع مختلف موسیقی‌درمانی در بهبود راهبردهای شناختی، رفتاری و فیزیولوژیک تنظیم خشم پرداخته است. نتایج نشان می‌دهد که موسیقی‌درمانی به‌طور معناداری موجب کاهش خشم صفتی، پرخاشگری، و بهبود راهبردهایی نظیر بازنگری شناختی، حل مسئله و کنترل تکانه شده است. بیشترین اثربخشی در مداخلات گروهی فعال مانند نواختن سازهای کوبه‌ای و آواز گروهی مشاهده شد. همچنین، مکانیسم‌های عصبی، روان‌شناختی و اجتماعی گوناگونی در این اثربخشی نقش دارند. با وجود این، ناهمگونی در ابزارها، طراحی مطالعات و فقدان پیگیری‌های بلندمدت، اعتبار بیرونی نتایج را محدود کرده است. این مرور تأکید می‌کند که موسیقی‌درمانی می‌تواند به‌عنوان مکملی مؤثر در برنامه‌های آموزشی، بالینی و توان‌بخشی برای مدیریت خشم مورد استفاده قرار گیرد، مشروط بر اینکه مطالعات آینده با روش‌شناسی دقیق‌تر و استانداردهای بالاتری اجرا شوند.

المصادر:

اخشابی، مجید.(1402). موسیقی درمانی بعنوان درمان غیر دارویی برای سالمندان : مروری سیستماتیک. نشریه سالمندشناسی. 8(2). http://joge.ir/article-1-632-en.html
اخشابی، مجید و سیاح پور، حمیده،(1402)،موسیقی درمانی و کاربردهای آن. اولین کنفرانس بین المللی روانشناسی، علوم اجتماعی، علوم تربیتی و فلسفه. ایران: بابل،https://civilica.com/doc/1697466
اخشابی مجید، عرفانی مریم، علیپور احمد.(1403). ارزیابی تاثیر موسیقی در درمان بیش فعالی و عدم تمرکز کودکان ۶ تا ۱۲سال شهر شهرکرد. فصلنامه كودكان استثنايي. ۲۴ (۴) :۱۳۵-۱۵۲
URL: http://joec.ir/article-۱-۱۹۳۴-fa.html
خیرآبادی، هادی؛ نجم، بهاره.(1402). اثربخشی موسیقی درمانی گروهی بر کاهش استرس ادراک شده در دوران قرنطینه ی کووید19. فصلنامه فردوس هنر.(8)1، 117-106. https://doi.org/10.30508/fhja.2024.532368.1073
رسولی، سمیه؛ خرمی بنارکی، آناهیتا و حسینی سروری، سیدحسن.(1402). مقایسه عصب شناختی اعتیاد به رسانه های اجتماعی و اعتیاد به مواد مخدر. مجله تحقیقات علوم رفتاری. 21(4). 679-665.
صالحی، نسرین و قاسمی، لیلا.(1403).،مدیریت خشم در روابط بین فردی: راهکارهای عملی برای بهبود ارتباطات. اولین کنفرانس بین المللی انجمن مطالعات روان درمانی. ایران: مشهد. https://civilica.com/doc/2323156
طاهری فر، زهرا؛ فردوسی، سیما؛ موتابی، فرشته؛ مظاهری محمدعلی؛ فتی، لادن.(1394). نقش واسطه اي نارسایی راهبردهاي تنظیم هیجان در رابطه بین شدت هیجان منفی و انگیزش ایمنی با نشانه هاي اضطراب فراگیر. مجله روانشناسی معاصر. (2)10، 66-51. https://bjcp.ir/article-1-898-fa.html
عقیلی، سیدمجتبی، اصغری، آرزو، و نمازی، میترا. (1401). اثربخشی موسیقی درمانی بر پرخاشگری و رفتارهای کلیشه ای کودکان اوتیسم 9 تا 11 سال. کودکان استثنایی (پژوهش در حیطه کودکان استثنایی)، 22(1 )، 143-154. http://joec.ir/article-1-1561-fa.html
غلامی, علی , بشلیده, کیومرث و رفیعی, عزیمه . (1401). بررسی تلفیق دو روش موسیقی درمانی و تن آرامی بر پرخاشگری دانش آموزان پسر مقطع متوسطه. مجله علوم پزشکی پارس، 2(11)،19-10. 11(2), 10-19. Doi: 10.29252/jmj.11.2.2
فلاح نژاد تفتی، ساجده؛ بهمنی، بهمن و جعفری، پروین. (1404). تاثیر بازی‌درمانی دلبستگی‌محور بر کارکرد ‌تاملی ‌والدین و تنظیم‌ هیجانی کودکان دارای مشکلات برونی‌سازی‌شده. مجله روانشناسی. (1)29، 23-13. http://iranapsy.ir/Article/45448
کیارستمی، آیدا، آقاجانی‌هشجین، طهمورث، علیزاده، عبدالله. (۱۴۰۱). اثربخشی آموزش موسیقی در انعطاف‌پذیری شناختی، همدلی و پرخاشگری نوجوانان. مجله روان‌شناسی تکاملی و تربیتی (3)4، 605-594. https://www.magiran.com/p2483079
کیانی پور، عمر؛ اعتمادی، احمد؛ دولت آبادی، شیوا؛ حاجی حسنی، مهرداد.(1391). بررسي اثربخشي و مقايسه موسيقي درماني بر مبناي موسيقي ايراني و شناخت درماني روي كنترل خشم نوجوانان. فصلنامه فرهنگ مشاوره و روان درماني. (10)3. 135-117. https://doi.org/10.22054/qccpc.2012.6073
محمدی،حمیده و فولادچنگ، محبوبه.(1397). نقش واسطه ای نیازهای اساسی روانشناختی در رابطه بین ارزش های فرهنگی(فردگرایی-جمع گرایی) و راهبردهای تنظیم شناختی هیجان. مجله روانشناسی. (1)23، 35-19. http://www.iranapsy.ir/Article/21426/FullText
نادری، س.، غلامعلی لواسانی، م.، و قاسم‌زاده، س. (1402). بررسی مقایسه‌ای رابطه طرحواره‌های ناسازگار اولیه با بهزیستی روانشناختی و نقش میانجیگر راهبردهای تنظیم شناختی هیجان در دو گروه نوجوانان با و بدون سابقه طلاق والدین. مجله روانشناسی.(27)108، 415-406. http://iranapsy.ir/Article/39094/FullText

Akhshabi M, Namjoo N, Khakbaz H.(2023). Effectiveness of Music Interventions in Occupational Stress of Women, J Iran Med Counc, 7(2): 351-61. http://dx.doi.org/10.18502/jimc.v7i2.15048
Amos Ojo Adedeji, (2024) “The Significance of Emotional Intelligence as Essential Approach of Anger Management.” Journal of Social and Behavioral Sciences, 1(2); DOI: 10.61148/JSBS/0012
Broadhurst, S., & MacDonald, R. A. R. (2013). Group drumming as a therapeutic intervention for aggressive adolescents: A pilot study. Psychology of Music, 41*(5), 675–690. https://doi.org/10.1177/0305735612447820.
Bruscia, K. (2014). Defining music therapy (3rd ed.). Barcelona Publishers.
Choi AN, Lee MS, Lee JS. (2010). Group Music Intervention Reduces Aggression and Improves Self-esteem in Children with Highly Aggressive Behavior: A Pilot Controlled Trial. Evid Based Complement Alternat Med. 7(2):213-7. doi: 10.1093/ecam/nem182. Epub 2008 Jul 17. PMID: 18955314; PMCID: PMC2862931.
Cooke ML, Moyle W, Shum DH, Harrison SD, Murfield JE. (2010). A randomized controlled trial exploring the effect of music on agitated behaviors and anxiety in older people with dementia. Aging Ment Health. Nov;14(8):905-16. doi: 10.1080/13607861003713190. PMID: 20635236.
dos Santos, A. (2019). The usefulness of aggression as explored by becoming-teenagers in group music therapy. Nordic Journal of Music Therapy, 29(2), 150–173. https://doi.org/10.1080/08098131.2019.1649712.
dos Santos, A. (2019). Empathy and Aggression in Group Music Therapy with Teenagers: A Descriptive Phenomenological Study, Music Therapy Perspectives, Volume 37, Issue 1, Spring, Pages 14–27, https://doi.org/10.1093/mtp/miy024
Ebeling, Rachel & Michaelis, Sarah . (2022). Trauma-Informed Music Therapy Theory and Practice.(book). https://doi.org/10.4324/9781003200833
Eun Sil Suh. (2019). The effects of therapeutic group drumming with Korean middle school students on aggression as related to school violence prevention. The Arts in Psychotherapy. 66,https://doi.org/10.1016/j.aip.2019.101583.
Feng, Yingjie & Wang, Mingda. (2025). Effect of music therapy on emotional resilience, well-being, and employability: a quantitative investigation of mediation and moderation. BMC psychology. doi: 10.1186/s40359-024-02336-x
Garland K, Beer E, Eppingstall B, O'Connor DW. (2007). A comparison of two treatments of agitated behavior in nursing home residents with dementia: simulated family presence and preferred music. Am J Geriatr Psychiatry. Jun;15(6):514-21. doi: 10.1097/01.JGP.0000249388.37080.b4. Epub 2007 Feb 9. PMID: 17293386.
Gross, J. J. (2015). Emotion regulation: Current status and future prospects. Psychological Inquiry, 26 (1), 1–26. https://doi.org/10.1080/1047840X.2014.940781.
Hakvoort, L., van der Veen, F., & de Groot, R. (2013). Music therapy for anger management in forensic psychiatric patients: A pilot study. Nordic Journal of Music Therapy, 22 (2), 150–166. https://doi.org/10.1080/08098131.2012.701361.
Jesna, C.A., Radhakrishnan; Lalitha, K; Ramachandra; Gandhi, Sailaxmi; Nattala, Prasanthi; Vijaysagar, John. (2016). EFFECTIVENESS OF MUSIC THERAPY ON AGGRESSION AS AN ADJUNCT THERAPY. Indian Journal of Psychiatric Nursing 12(1): p 43-50, July. | DOI: 10.4103/2231-1505.260550
Kirschner, S., & Tomasello, M. (2010). Joint music making promotes prosocial behavior in 4-year-old children. Evolution and Human Behavior, 31 (5), 354–364. https://doi.org/10.1016/j.evolhumbehav.2010.04.004
Koelsch, S. (2010). Towards a neural basis of music-evoked emotions. Trends in Cognitive Sciences, 14 (3), 131–137. https://doi.org/10.1016/j.tics.2010.01.002.
Koelsch, S. (2014). Brain correlates of music-evoked emotions. Nature Reviews Neuroscience, 15 (3), 170–180. https://doi.org/10.1038/nrn3666
Kumari KR, Ajitha & Murugavel, K. (2022). Effect of music therapy, aroma therapy and combination on aggression and stress among women inter collegiate players. International Journal of Physical Education, Sports and Health; 9(2): 135-140. https://www.kheljournal.com/archives/2022/vol9issue2/PartC/9-2-39-244.pdf
LaGasse AB, Manning RCB, Crasta JE, Gavin WJ, Davies PL. (2019). Assessing the Impact of Music Therapy on Sensory Gating and Attention in Children with Autism: A Pilot and Feasibility Study. J Music Ther. Aug 13;56(3):287-314. Doi: 10.1093/jmt/thz008. PMID: 31225588
Lin Y, Chu H, Yang CY, Chen CH, Chen SG, Chang HJ, Hsieh CJ, Chou KR.(2011). Effectiveness of group music intervention against agitated behavior in elderly persons with dementia. Int J Geriatr Psychiatry. Jul;26(7):670-8. doi: 10.1002/gps.2580. Epub 2010 Jul 29. PMID: 20672256.
McFerran, Katrina Skewes & Wölfl, Andreas . (2015). Music, Violence and Music Therapy with Young People in Schools: A position paper. 25(2). https://voices.no/index.php/voices/article/view/2280/2035
Mungas, K., & Silverman, M. J. (2014). Combining active and receptive music therapy for schizophrenia: Effects on anger and emotional regulation. Music and Medicine, 6 (3), 123–131. https://doi.org/10.1177/1943862114522075
Nöcker-Ribaupierre, M., & Wölfl, A. (2010). Music to counter violence: a preventative approach for working with adolescents in schools. Nordic Journal of Music Therapy, 19(2), 151–161. https://doi.org/10.1080/08098131.2010.489997
Nwokenna, E. N., Sewagegn, A., & Falade, T. A. (2023). Effect of educational music intervention on college students’ aggressive behaviour. Medicine, 102(1), e32472. https://doi.org/10.1097/md.0000000000032472
Obike, Sarah Nwamaka. (2022). Quality Improvement Project Using Music Therapy to Decrease the Incidence of Aggression for Adult Patients Diagnosed with Mental Disorder in Inpatient Psychiatric Units. University of Massachusetts Global ProQuest Dissertations & Theses. https://www.proquest.com/openview/202bfe3ac3f6e6a60f5ae86b2e8c63fa/1?pq-origsite=gscholar&cbl=18750&diss=y
Page, M. J., McKenzie, J. E., Bossuyt, P. M., Boutron, I., Hoffmann, T. C., Mulrow, C. D., ... & Moher, D. (2021). The PRISMA 2020 statement: An updated guideline for reporting systematic reviews. BMJ, 372, n71. https://doi.org/10.1136/bmj.n71.
Peters V, Bissonnette J, Nadeau D, Gauthier-Légaré A, Noël MA.(2024). The impact of musicking on emotion regulation: A systematic review and meta-analysis. Psychol Music. Sep;52(5):548-568. doi: 10.1177/03057356231212362. Epub 2023 Dec 13. PMID: 39297022; PMCID: PMC11405141.
Pool, J; Odell-Miller, H. (2011). Aggression in music therapy and its role in creativity with reference to personality disorder, The Arts in Psychotherapy, Volume 38, Issue 3. Pages 169-177, ISSN 0197-4556, https://doi.org/10.1016/j.aip.2011.04.003.
Rickson DJ, Watkins WG. (2003). Music therapy to promote prosocial behaviors in aggressive adolescent boys--a pilot study. J Music Ther. Winter;40(4):283-301. doi: 10.1093/jmt/40.4.283. PMID: 15015908.
Saarikallio, S. (2011). Music as a means of emotional self-regulation across adulthood. Psychology of Music, 39 (3), 307–327. https://doi.org/10.1177/0305735610374894.
Shimbo D, Cohen MT, McGoldrick M, Ensari I, Diaz KM, Fu J, Duran AT, Zhao S, Suls JM, Burg MM, Chaplin WF.(2024). Translational Research of the Acute Effects of Negative Emotions on Vascular Endothelial Health: Findings From a Randomized Controlled Study. J Am Heart Assoc. 7;13(9):e032698. doi: 10.1161/JAHA.123.032698. Epub 2024 May 1. PMID: 38690710; PMCID: PMC11179860.
Sudhendu Kashikar, Shraddha Sakatkar. (2022). The Effect of Music Intervention on The Stress and Anger Levels of College Going Subjects. The International Journal of Indian Psychȯlogy. 10(3), 1942-1966. DOI: 10.25215/1003.200 https://www.ijip.in
Sung, H.-C., Chang, A., & Abbey, J. A. (2006). The effect of preferred music on agitation of older people with dementia in Taiwan. International Journal of Geriatric Psychiatry, 21(10), 999-1000. https://doi.org/10.1002/gps.1585
Vink AC, Zuidersma M, Boersma F, de Jonge P, Zuidema SU, Slaets JP. (2013). The effect of music therapy compared with general recreational activities in reducing agitation in people with dementia: a randomised controlled trial. Int J Geriatr Psychiatry. Oct;28(10):1031-8. doi: 10.1002/gps.3924. Epub 2012 Dec 26. PMID: 23280604.
Wölfl, A. (2019). Prevention of violence through music: Empirical impact analysis of a music therapy model project. Nordic Journal of Music Therapy, 28(5), 363–381. https://doi.org/10.1080/08098131.2019.1606847
Xu, Y., Zhang, L., & Li, X. (2025). Effects of active music therapy on default mode and attention networks: fMRI evidence. Neuroscience Letters, 813, 140788. https://doi.org/10.1016/j.neulet.2024.140788.
Ye, X., Zhang, Y., & Chen, Q. (2021). Group music therapy for aggression and self-control in children and adolescents: A systematic review. International Journal of Music Education, 39 (4), 523–538. https://doi.org/10.1177/02557614211003567.