مقایسه اثربخشی آموزش توانبخشی شناختی و ذهنآگاهی بر بازسازی کارکردهای اجرایی کودکان مبتلا به اختلالات یادگیری شهرستان شهرکرد
الموضوعات : روانشناسی
احمد غضنفری
1
,
محبوبه اقبال سعیدی
2
1 - دانشیار گروه روانشناسی موسسه آموزش عالی المهدی مهر اصفهان - اصفهان-ایران
2 - روانشناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد - اصفهان ایران
الکلمات المفتاحية: توانبخشی شناختی, ذهنآگاهی, کارکردهای اجرایی, اختلال یادگیری, مداخله روانشناختی,
ملخص المقالة :
پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی آموزش توانبخشی شناختی و ذهنآگاهی بر بازسازی کارکردهای اجرایی در کودکان مبتلا به اختلالات یادگیری انجام شد. این مطالعه به روش نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون – پسآزمون با گروه گواه انجام شد. جامعه آماری شامل ۳۶ دانشآموز پسر 10-8 ساله، دارای اختلالات یادگیری در شهر شهرکرد در سال تحصیلی ۱404-۱403 بود. نمونهگیری به روش هدفمند انجام شد و آزمودنیها بهصورت تصادفی در سه گروه ۱۲ نفره (دو گروه آزمایش و یک گروه گواه) گمارده شدند. ابزار جمعآوری دادهها، پرسشنامه کارکردهای اجرایی بریف[1] بود که مؤلفههایی چون حافظه کاری، بازداری پاسخ، انعطافپذیری شناختی و برنامهریزی را میسنجد. گروههای آزمایشی هر یک طی ۸ جلسه ۴۵ دقیقهای تحت آموزش توانبخشی شناختی و ذهنآگاهی قرار گرفتند، در حالیکه گروه گواه هیچ مداخلهای دریافت نکرد. دادهها با استفاده از تحلیل کوواریانس تکمتغیری و چندمتغیری تحلیل شدند. نتایج نشان داد که میانگین نمرات پسآزمون مؤلفههای کارکردهای اجرایی در گروههای آزمایشی به طور معناداری افزایش یافته است (0.05>p). همچنین تفاوت معناداری بین اثربخشی دو روش آموزشی مشاهده نشد. این یافتهها نشاندهنده اثربخشی مداخلات مبتنی بر توانبخشی شناختی و ذهنآگاهی در بهبود کارکردهای اجرایی کودکان دارای اختلالات یادگیری است.
[1]-BRIEF
خانجانی، ا.، بیات، م.ر.، و علویزاده، س.م. (۱۴۰۳). مقایسه اثربخشی توانبخشی شناختی رایانهای و واقعیت مجازی بر حافظه کاری کودکان دارای اختلال یادگیری. روانشناسی افراد استثنایی. https://jpe.atu.ac.ir/article_18591.html #
خالویی، ح.، سالاری چینه، پ.، احمدخسروی، س.، و منظری توکلی، و. (۱۴۰۲). اثربخشی آموزش توانبخشی حرکتی بر حافظه فعال و تمرکز دانشآموزان با اختلال خواندن. طب توانبخشی، ۱۱(۲)، ۲۳۸–۲۴۹. https://civilica.com/doc/2095318/ #
کولاییان، ن.، نوحی، ش.، سروریان، ز.، و همکاران. (۱۴۰۲). اثربخشی توانبخشی شناختی بر حافظه فعال و دیداری دانشآموزان نارسانویس. تازههای علوم شناختی، ۲۵(۱)، ۱۶۱–۱۷۷. https://elmnet.ir/doc/2502206-22031 #
محرابی، ا.، عباسی، ق.، و فخری، م.ک. (۱۴۰۲). اثربخشی مداخله توانبخشی شناختی بر حافظه فعال و سرعت پردازش دانشآموزان دارای مشکلات یادگیری. مجله دانشکده پزشکی مشهد، ۶۶(۶). https://doi.org/10.22038/mjms.2023.69520.41 #
محمدلو، م.، ستوده اصل، ن.، قربانی، ر.، و طالعپسند، س. (۱۴۰۲). مقایسه اثربخشی توانبخشی شناختی و شناختدرمانی مبتنی بر ذهنآگاهی بر بهبودپذیری شناختی و پیشرفت تحصیلی دانشآموزان. نشریه ناتوانیهای یادگیری، ۱۲(۴)، ۶۶–۸۲. https://journal.uma.ac.ir/article_2402.html #
میرزاخانی ، نوید ؛ پورجبار ، نسیم؛ رضایی ، مهدی؛ دیباج نیا ، پروین و اکبرزاده باغبان، علیرضا.(1395). بررسی تاثیر بازی ساختار یافته بر عملکرد اجرایی کودکان اتیسم با عملکرد بالا 5-12 سال. فصلنامه علمی – پژوهشی طب توانبخشی ، دوره پنجم ، شماره سوم ، پاییز 1395. 10.22037/jrm.2016.1100196 #
Flook, L., Hirshberg, M. J., Gustafson, L., McGehee, C., Knoeppel, C., Tello, L. Y., Bolt, D. M., & Davidson, R. J. (2025). Mindfulness training increases emotional regulation and social-emotional competence in children. Developmental Science. DOI: 10.1080/10888691.2023.2297026 #
Gioia G, Isquith PK, Guy SC, Kenworthy L. (2015).BRIEF-2. Behavior rating inventory of executive function. 2nd ed. Lutz,FL:Psychological Assessment Resources, Inc. DOI: 10.1007/s40817-017-0044-1 #
Pan, Y., Zhang, D., & Wang, J. (2024). Effects of traditional mind–body training on executive function and prefrontal connectivity in children with learning difficulties. Frontiers in Behavioral Neuroscience, 18, 1193952. https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fnbeh.2024.1193952/full#
Parhon, K., Coolidge, F., Alizadeh, H., Parhon, H., & Srivastava, E. (2024). Effects of a cognitive rehabilitation training program in school-age children with specific learning disabilities. International Journal of School & Educational Psychology. https://doi.org/10.1080/21683603.2024.2375242#
Parhoon K, Parhoon M, Abadi H. (2021).Psychometric properties of the Persian version of the Behavior Rating Inventory of Executive Function, Second Edition (BRIEF-2) in primary school-aged children. Advances in Cognitive Sciences, 23 (1), 1-12. (In Persian) 10.30514/icss.23.1.1 #
Portela-Diéguez, M., Cerezo-García, M., Navarro-Asencio, E., & Vergara-Moragues, E. (2024). Executive function training through a mindfulness-based neuroeducational program in elementary school students. Mindfulness. https://doi.org/10.1007/s12671-024-02474-8#
Xie, S., Gong, C., Lu, J., Li, Y., Wu, Y., Chi, Y., & Chang, C. (2022). Enhancing executive function in Chinese preschoolers through mindfulness training: An fNIRS study. Early Education and Development. https://eric.ed.gov/?id=EJ1334105#
Xie, S., Lu, S., Lu, J., Gong, C., & Chang, C. (2024). Using mindfulness-based intervention to enhance executive function in young children. Cerebral Cortex. https://doi.org/10.1093/cercor/bhae330#
