خودکشی: مرگ آسان یا کنش اعتراضی: تحلیل جامعهشناختی استراتژیهای مواجهه با خودکشی در بین جوانان پاکدشت
الموضوعات : پژوهش مسائل اجتماعی ایران
1 - دکتری تخصصی جامعهشناسی مسائل اجتماعی ایران، مرکز تحصیلات تکمیلی دانشگاه پیام نور، ایران
الکلمات المفتاحية: خودکشی, تجربهزیسته, جوانان, مرگ آسان و کنش اعتراضی.,
ملخص المقالة :
مسئله خودکشی در ایران، بهویژه در میان جوانان، به یکی از معضلات مهم سلامت عمومی بدل شده است. این پژوهش با تمرکز بر شهرستان پاکدشت (با ثبت 62 مورد افکار و اقدام به خودکشی در سالهای 1397 تا 1400 بر اساس آمارهای اورژانس اجتماعی)، قصد دارد تجربه زیسته جوانانی را که اقدام به خودکشی داشتهاند، واکاوی نماید. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با استفاده از روش پدیدارشناسی تفسیری طراحی شده است. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته عمیق با ده نفر از جوانان اقدامکننده به خودکشی، جمعآوری و تا رسیدن به اشباع نظری تحلیل شد. پرسشهای اصلی پژوهش عبارت بودند از: 1. شرح پدیدارشناختی مفاهیم زبان، هیجان و کنش مرتبط با خودکشی چیست؟ 2. راهبردهای مواجهه و مقابلهای جوانان در برابر این تمایل کدامند؟
تحلیل دادهها نشان داد که تجربه زیسته این افراد در سه سطح ریشهیابی میشود: الف) سطح فردی: شامل احساساتی چون از خود بیگانگی، ذهن خیانتدیده، شرم، گناه، خشم، ترس، احساس بیارزشی، ناامیدی و سرکوب عواطف و امیال. ب) سطح خانوادگی: ریشههایی نظیر کودکهمسری، فقدان گفتوگوی مؤثر و تجربه خشونت. ج) سطح اجتماعی: فقدان حمایت و همدلی، فشار «حرف مردم»، قرارگیری در محلههای جرمخیز و طرد اجتماعی. یافتههای پژوهش نشان میدهد که کنش خودکشی در این گروه، نه به طور کامل در دوگانه «استراتژی مرگ آسان» (میل محض به پایان دادن حیات) و «استراتژی مرگ اعتراضی» (ساختن فهمی جدید از زندگی) قابل تعریف است. در عوض، این کنش در فضای گمشدگی معنا و جهانزیست رخ میدهد؛ جایی که فرد نه کاملاً قصد پایان زندگی دارد و نه فعالانه توانسته است مسیر جدیدی برای زندگی خود برساخت کند. این یافتهها بر لزوم راهبردهای مداخلهای مبتنی بر بازیابی معنا و ایجاد همبستگی اجتماعی تأکید دارد.
ابوالمعالی، خدیجه و فاطمه ساداتآل یاسین (1395) «بررسی معنای زندگانی از دیدگاه امام علی(ع) و مقایسه آن با دیدگاه ویکتور فرانکل»، نشریه علوم تربیتی از دیدگاه اسلام، سال چهارم شماره 1 (پیاپی 6، بهار و تابستان).
https://www.magiran.com/p1569060.
باختر مرضیه و محسن رضائیان (1395) شیوع افکار و اقدام به خودکشی و عوامل خطر مرتبط با آن در دانشجویان ایرانی: یک مطالعه مروری منظم. مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، ۱۵ (۱۱)، صص 1061-1076.
http://journal.rums.ac.ir/article-۱-۳۴۲۸-fa.html.
بهرامی، اردشیر و پروانه دانش و زهرا محمدی (1402) «مطالعه بسترهای اقدام به خودکشی در بین جوانان شهرستان ورامین»، فصلنامه علوم اجتماعی، سال سی¬ام، شماره 100، صص 221-258.
https://doi.org/10.22054/qjss.2023.75891.2694.
بخارایی، احمد و ابراهیم میرزایی (1393) فراتحلیل مطالعات خودکشی در استان ایلام. فرهنگ ایلام، دوره 16، شماره 47-47، صص 115-134.
پروین، ستار و ابراهیم اخلاصی و سید مهرداد نظری آدریانی (1398) «مسمومیت دارویی عمدی بهمثابه خودکشی: زمینهها و پیامدهای اجتماعی»، بررسی مسائل اجتماعی ایران، سال دهم، شماره 1، صص 217-240.
https://ijsp.ut.ac.ir/article_76174_2e04960b1f3e0eaacff48e752d706d51.pdf.
پناهینسب، صادق و صیاد خردمند (1404) «زیست پروبلماتیک و اقدام به خودکشی (مطالعه کیفی در میان شهروندان 18 تا 40 ساله استان کهگیلویه و بویراحمد)»، مسائل اجتماعی ایران، سال شانزدهم، شماره 1، صص 41-82.
http://dx.doi.org/10.61186/jspi.
روشنپور، امین و اسدالله نقدی و سهیلا کردعلیوند و سارا نورزی (1404) «فصلنامه مددکاری اجتماعی»، سال سیزدهم، شماره 49، صص 56-65.
https://iranjournals.nlai.ir/handle/123456789/1173509.
سازمان پزشکی قانونی کشور، سالنامه آماری سازمان پزشکی قانونی کشور 1397، 1398، 1399، 1401.
شفیعینژاد، اکبر و مجتبی زارع شاه آبادی و جواد مداحی (1396) «اقدام به خودکشی بین زنان آبدانان: انگیزهها و شرایط» زن در توسعه و سیاست، (3) 15، صص 427- 446.
doi: 10.22059/jwdp.2017.229631.1007164.
عنبری، موسی و اردشیر بهرامی (1389) «بررسی آثار فقر و خشونت بر میزان خودکشی در ایران (مورد مطالعه: روستاهای شهرستان پلدختر)»، بررسی مسائل اجتماعی ایران (نامه علوم اجتماعی)، سال اول، شماره 2، صص 1-29.
SID. https://sid.ir/paper/155298/fa.
فرانکل، ویکتور (1394) انسان در جستجوی معنا، مترجمان: نهضت صالحیان و مهین میلانی، درسا.
قاسمینژاد، ابوذر و سعید وصالی (1397) «مطالعه دادههای بنیاد حاشیهنشینی و توسعه اجتماعی (شناسایی شرایط مداخلهگر، راهبردها و پیامدهای عدم تحقق توسعه اجتماعی در پاکدشت)»، توسعه اجتماعی، سال چهاردهم، شماره 2، صص 93-126.
https://doi.org/10.22055/qjsd.2020.15402.
کوچکیان، زینب و علیرضا کلدی و علیرضا محسنی تبریزی (1395) «خودکشی؛ به مثابه عبور از امر مسکوت مانده (موردمطالعه: افراد اقدام کننده به خودکشی در شهر تهران»، فصلنامه پژوهشنامه مددکاری اجتماعی، دوره 3، شماره 10 ، دی 1395، صص 1-39.
https://doi.org/10.22054/rjsw.2016.9370.
وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی کشور (1401) «وضعیت اقدام به خودکشی در کشور از 1394 الی1400».
Berman AL. Estimating the population of survivors of suicide: Seeking an evidence base. Suicide Life Threat Behav (2011) 41 (1): 110–116. https://doi.org/10.1111/j.1943-278X.2010.00009.x PMID:21309829.
Douglas, Jack D. (1967) The Social Meaning of Suicide, Princeton: Princeton University.
Erlangsen, Annette Bo Runeson, James M Bolton, Holly C Wilcox, Julie L Forman, Jesper rogh, M Katherine Shear, Merete Nordentoft, Yeates Conwell (2017) Association Between Spousal Suicide and Mental, Physical, and Social Health Outcomes: A Longitudinal and Nationwide Register-Based Study, JAMA Psychiatry, 2017 May 1; 74 (5): 456-464.
doi: 10.1001/jamapsychiatry.2017.0226.
Evans, Rhiannon & White, James & Turley, Ruth & Slater, Thomas & Morgan, Helen & Strange, Heather & Scourfield, Jonathan, (2017) "Comparison of suicidal ideation, suicide attempt and suicide in children and young people in care and non-care populations: Systematic review and meta-analysis of prevalence," Children and Youth Services Review, Elsevier, vol. 82 (C), pages 122-129.
Evans Emma, Keith Hawton, Karen Rodham (2004) Factors associated with suicidal phenomena in adolescents: a systematic review of population-based studies, Affiliations Expand, PMID: 15533280.
DOI: 10.1016/j.cpr.2004.04.005.
Haw, C., & Hawton, K. (2008) Life problems and deliberate self-harm: Associations with gender, age, suicidal intent and psychiatric and personality disorder. Journal of Affective Disorders, 109(1-2), 139-148.
Hoyert, D.L. and Xu, J. (2012) Deaths: Preliminary Data for 2011. National Vital Statistics Report, 61.
http://www.cdc.gov/nchs/data/nvsr/nvsr61/nvsr61_06.pdf.
Kushner Howard., PhD and Claire E. Sterk, PhD (2005) The Limits of Social Capital: Durkheim, Suicide, and Social Cohesion, Am J Public Health. 2005 July; 95(7): 1139–1143.
doi: 10.2105/AJPH.2004.053314.
Kelli, D., Helen, M., & Jodi, Q. (2022) Perceived Social Status and Suicidal Ideation in Maltreated Children and Adolescents. Res Child Adolesc Psychopathol. 2022; 50(3): p.p 349–362.
Iserson, K. V. (2000) Notifying survivors about sudden, unex- pected deaths. The Western Journal of Medicine, 173(4), 261–265. https://doi.org/10.1136/ewjm.
Niederkrotenthaler, T., Floderus, B., Alexanderson, K., Rasmussen, F., & Mittendorfer-Rutz, E. (2012) Exposure to parental mortality and markers of morbidity, and the risks of attempted and completed suicide in offspring: An analysis of sensitive life periods. Journal of Epidemiology and Community Health, 66 (3), 233–239.
https://doi.org/10. 1136/jech.2010.109595.
Meng, L. (2020) Rebllition and reveng: the meaning of suicide of women in rural China, International Journal of Social Welfar, 11 (4): 300-309.
Nock Matthew K, Jennifer Greif Green, Irving Hwang, Katie A McLaughlin, Nancy A Sampson, Alan M Zaslavsky, Ronald C Kessler (2013) Prevalence, correlates, and treatment of lifetime suicidal behavior among adolescents: results from the National Comorbidity Survey Replication Adolescent Supplement, JAMA Psychiatry, 2013 Mar;70(3): 300-10.
doi: 10.1001/2013.jamapsychiatry.55.
Ormiston CK, Lawrence WR, Sulley S, et al. Trends in Adolescent Suicide by Method in the US, 1999-2020 JAMA Netw Open. (2024) 7 (3): e244427. doi:10.1001/jamanetworkopen.2024.4427.
Runeson, B., & Asberg, M. (2003) Family history of suicide among suicide victims. American Journal of Psychiatry, 160 (8), 1525–1526. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.160.8. 1525.
Tidemalm, D., Runeson, B., Waern, M., Frisell, T., Carlström, E., Lichtenstein, P., & Längström, N. (2011) Familial cluster- ing of suicide risk: A total population study of 11.4 million individuals. Psychological Medicine, 41(12), 2527–2534.
https://doi.org/10.1017/S0033291711000833.
Van Bergen, D., Eylem Van Bergeijk, O., & Montesinos, A. H. (2021) Attempted suicide and suicide of young Turkish women in Europe and Turkey, A systematic literature review of characteristics and precipitating factors. PloS one, 16 (8), e0253274.
World Health Organization (2014) Suicide Prevention Retrieved from http://www.who.int/mental_health/prevention/suicide/suicideprevent/en/ on 4 July 2014.
World Health Organization. (2022) Suicide prevention. https://www.who.int/health-topics/suicide#tab=tab_1.
