تبیین جامعهشناختی نگرش به پایداری خانواده با تأکید بر آسیبهای اجتماعی شهر اصفهان
الموضوعات : پژوهش مسائل اجتماعی ایران
مریم سادات موسوی
1
,
سید محمد سید میرزایی
2
,
باقر ساروخانی
3
1 - دانشجوی دکتری تخصصی رشته جامعهشناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 - استاد گروه جامعهشناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 - استاد گروه جامعهشناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
الکلمات المفتاحية: اعتماد بینشخصی, فردگرایی, جمعگرایی, نگرش به پایداری خانواده و آسیب اجتماعی خانواده. ,
ملخص المقالة :
مطالعه حاضر با هدف تبیین جامعهشناختی نگرش به پایداری خانواده با تأکید بر آسیبهای اجتماعی شهر اصفهان در چارچوب رویکرد روششناسی کمّی و با استفاده از روش پیمایش انجام شده است. جامعه آماری پژوهش، شهروندان شهر اصفهان بودهاند که تعداد 459 نفر از آنان با استفاده از شیوه نمونهگیری خوشهای انتخاب شده و مورد مطالعه قرار گرفتهاند. ابزار گردآوری دادهها، پرسشنامه بوده و تجزیه و تحلیل دادهها در دو سطح توصیفی و استنباطی انجام شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که میزان نگرش به پایداری خانواده در بین جامعه آماری، بالاتر از حد متوسط است. با این حال تفاوتهای معناداری در برخی متغیرهای جمعیتشناختی و اجتماعی مشاهده میشود که میتوان آنها را به عنوان نشانههایی از آسیبپذیری نهاد خانواده در برابر تحولات اجتماعی و فرهنگی تحلیل کرد. نتایج تحلیلهای استنباطی نشان داد که متغیرهایی نظیر استفاده از رسانهها، اعتماد بینشخصی، فردگرایی و جمعگرایی، نقش معناداری در تبیین نگرش به پایداری خانواده و پیشگیری یا تشدید آسیبهای اجتماعی خانواده دارند. در مجموع نتایج پژوهش بیانگر آن است که تضعیف نگرش به پایداری خانواده میتواند زمینهساز بروز و گسترش آسیبهای اجتماعی در سطح خانواده و جامعه باشد.
آزاد ارمکی، تقی و محمدحسین شریفیساعی و مریم ایثاری و سحر طالبی (1391) «هم¬خانگی؛ پیدایش شکل¬های جدید خانواده در تهران«، جامعه¬پژوهی فرهنگی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال سوم، شماره 1، صص 43-77.
اعظم ¬آزاده، منصوره و عاطفه توکلی (1386) «فردگرایی، جمع¬گرایی و دینداری»، نشریه مطالعات فرهنگی و ارتباطات، سال سوم، شماره 9، صص 101-125.
افشارکهن، جواد و محمود رضاییان (1397) مقایسه بین¬نسلی رابطه نظام ارزشی و نگرش به پایداری خانواده، جامعه¬شناسی نهادهای اجتماعی، 5 (12)، صص 293-326.
DOI: 10.22080/SSI.1970.2141.
امامی، پریرخ و سیدعلی هاشمیانفر و منصور حقیقتیان (1397) «تبیین رابطه مدرنیته و خانوادهگرایی در شهر اصفهان»، جامعه¬شناسی نهادهای اجتماعی، سال پنجم، شماره 11، صص 227-251.
DOI:10.22080/SSI.2018.1915.
بیرو، آلن (1380) فرهنگ علوم اجتماعی، ترجمه باقر ساروخانی، تهران، کیهان.
پورجبلی، ربابه و لیلا عظیمی و جعفر احمدپور پرویزیان (1401) «مطالعه رابطه آرمان¬گرایی توسعه با تغییرات ساختار خانواده (مورد مطالعه: شهر تبریز)»، نشریه علمی فرهنگی تربیتی زنان و خانواده، سال هفدهم، شماره 60، صص 251-273.
DOR: 20.1001.1.26454955.1401.17.60.10.3.
جمشیدیها، غلامرضا و سهیلا صادقیفسایی و منصوره لولاآور (1392) «نگرش جامعه¬شناختی بر تأثیر فرهنگ مدرن از منظر جنستی بر تحولات خانواده در تهران»، نشریه زن در فرهنگ و هنر، سال پنجم، شماره 2، صص 198-183.
DOI: 10.22059/JWICA.2013.35100.
جوادی ¬یگانه، محمدرضا و ضیاء هاشمی (1387) «نگاهی جدید به مناقشه فردگرایی و جمع¬گرایی در جامعه¬شناسی»، مطالعات جامعه¬شناختی، شماره 22، صص 131-162.
حاجیان¬مقدم، فاطمه (1393) «فراتحلیل مطالعات خانواده در زمینه عوامل مقوم و عوامل فرساینده خانواده ایرانی»، پژوهش¬نامه زنان، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال پنجم، شماره 1، صص 1-39.
حکیم¬جوادی، منصور و منصوره نیکوگفتار و معصومه دهباشی و اسحاق توسلی (1391) «رابطه فردگرایی/ جمع¬گرایی افقی و عمودی با هویت قومی در زنان و مردان ترکمن»، پژوهش¬های روان¬شناختی اجتماعی، سال دوم، شماره 6، صص 77-90.
دواس، دي. اي (1385) پيمايش در تحقيقات اجتماعي، ترجمة هوشنگ نايبي، تهران، ني. دورکیم، امیل (1398) درباره تقسیمکار اجتماعی، ترجمه باقر پرهام، تهران، مرکز.
زاهدی، محمدجواد و حسین نازک¬تبار (1393) «نوسازی و دگرگونی¬های بحران¬ساز در خانواده (بررسی مسائل نوین خانواده در نقاط شهری استان مازندران)»، مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، سال سوم، شماره 3، صص 357-382.
DOI: 10.22059/JISR.2014.53145.
زند، مهناز و طاهره خزاعی و تقی آزادارمکی (1381) «روند تغییرات فرهنگی اجتماعی خانواده تهرانی طی سه نسل»، مجله علوم انسانی دانشگاه الزهرا، شماره 44 و 45، صص 1-24.
ساروخانی، محمدباقر (1392) مقدمه¬ای بر جامعه¬شناسی خانواده، تهران، سروش.
عباسی، رقیه و ربابه پورجبلی و خدیجه ذوالقدر (1401) «تحلیل و تفسیر جامعه¬شناختی عوامل و موانع تحکیم بنیان خانواده (از منظر کارشناسان و مراجعه¬کنندگان به دادگاه خانواده شهر زنجان)»، فصلنامه علمی- پژوهشی خانواده درمانی کاربردی، سال سوم، شماره 1، صص 402-425.
قلیچ، مرتضی (1391) جهانی ¬شدن فرهنگی و تأثیرات آن بر ارزش¬های زناشویی و روابط خانوادگی، رساله دکترای جامعه¬شناسی بررسی مسائل اجتماعی، استاد راهنما سعید معدنی، تهران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، دانشکده علوم اجتماعی.
کازنو، ژان (1381) جامعه¬شناسي وسايل ارتباط جمعي، ترجمه باقر ساروخاني و منوچهر محسني، تهران، اطلاعات.
کرسول، جان.دبليو (1391) طرح پژوهش؛ رويکردهاي کيفي، کمي و ترکيبي، ترجمه عليرضا کيامنش و مريم داناي¬طوس، تهران، جهاد دانشگاهي.
کوزر، لوئیس و برنارد روزنبرگ (1393) نظریه¬های بنیادی جامعه¬شناسی، ترجمه فرهنگ ارشاد، تهران، نشرنی.
گیدنز، آنتونی (1387) تجدد و تشخص: جامعه و هویت شخصی در عصر جدید، ترجمه ناصر موفقیان، تهران، نشرنی.
---------- (1401) پیامدهای مدرنیت، ترجمه محسن ثلاثی، تهران، مرکز.
لبیبی، محمدمهدی (1393) خانواده در قرن بیستویکم، تهران، علم.
محمدی، حمید (1392) مطالعه تفاوتهای نسلی ازدواج و نگرش به آن در بین زنان شهر سنندج، تهران، دانشگاه علامه طباطبایی.
مهدوی، محمدصادق و حبیب صبوری خسروشاهی (1382) بررسی ساختار توزیع قدرت در خانواده، مطالعات زنان، شماره 2، صص 27-67.
DOI:10.22067/jss.v12i1.26333.
مهربانی، وحید (1394) «رهیافت نظریه مطلوبیت به تبیین بی¬ثباتی خانواده»، فصلنامه پژوهش-های اقتصادی ایران، سال بیستم، شماره 62، صص 109- 138.
DOI:10.22054/ijer.2015.2491.
نصیری، بهاره (1386) میزان بررسی نظرات متخصصان علم ارتباطات پیرامون سواد رسانهای در جامعه، پایاننامه کارشناسی¬ارشد علوم ارتباطات اجتماعی، استاد راهنما وحید عقیلی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، دانشکده علوم انسانی.
هاشمی¬نژاد، سهراب و محمدرحیم عیوضی و ابراهیم حاجیانی و ایرج گلجانی امیرخیز (1397) «سناریوهای آیند¬ة خانواده در ایران»، فصلنامه شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده، سال بیست¬ویکم، شماره 81، صص 47-82.
DOI: 10.22095/JWSS.2018.89244.
Akanle, O., & Nwaobiala, U. R. (2020) Changing but Fragile: Female Breadwinning and Family Stability in Nigeria. Journal of Asian and African Studies, 55(3), 398–411.
DOI: 10.1177/0021909619880283.
Bales, R. F., & Parsons, T. (2014) Family: Socialization and interaction process. Routledge.
Blumberg, H. H., Hare, A. P. & Kent, V. (Eds.) (1983) Small groups and social interaction (Vol. 2). John Wiley & Sons.
Carr, D., & Springer, K. W. (2020) Advancing family sociology through the study of family-related stress, health, and well-being. Journal of Marriage and Family, 82(1), 5–21.
DOI: 10.1111/jomf.12656.
Cheu, H. T. (1997) Global culture and its effect on the Malay family and community.
Globalization and Indigenous Culture.
Giddens, A. (1992) The Consequences of Modernity. Cambridge Polity Press. Good, W (1963) world Revolution and family Patterns, London: Free press of Glencoe.
Heaton, T. B. (2002) Factors contributing to increasing marital stability in the United States. Journal of Family Issues, 23(3), 392-409.
DOI: 10.1177/0192513X02023003004.
Mills,T. M. (1992) The sociology of small groups. Prentice-Hall
. Sprecher, S. (2001) Equity and social exchange in dating couples: Associations with satisfaction, commitment, and stability. Journal of Marriage and Family, 63(3), 599-613.
DOI: 10.1111/j.1741-3737.2001.00599.x.
