واقعیسازی و کاربردمحوری قواعد صرفی، دو خلأ قابل جبران در مراجعه به قرآن، حدیث و منابع لغت
الموضوعات :داوود فائزی نسب 1 , محمد مصطفی یکتایی 2
1 -
2 -
الکلمات المفتاحية: واقعیسازی قواعد صرفی, استخراج قواعد صرف از منابع لغت, ارزشگزاری قواعد صرفی از حیث کاربرد, روشهای آموزش دانش صرف, علوم میانرشتهای ادبیات عرب و قرآن و حدیث,
ملخص المقالة :
دانش صرف از جمله دانشهای ادبی تأثیرگذار در فهم قرآن و حدیث است. منابع آموزشی دانش صرف و روش تعلیمی این دانش یکی از محورهای پژوهشی است که میتواند مورد توجّه پژوهشگران باشد. حجّت الاسلام و المسلمین داوود فائزینسب با توجّه به تجربه تدریس در مجامع مختلف حوزوی و سابقه تألیف چندین کتاب آموزشی در این زمینه، آرای خود را در این مصاحبه تبیین کرده است. پرسش اصلی این مصاحبه آن است که چه زمینههایی در دانش صرف، دارای کاستی است؟ او در پاسخ، ابتدا به دو رویکرد در مواجهه با قواعد صرف پرداخت؛ استخراج قواعد از منابع اصلی صرف یا استخراج قواعد از منابع لغوی. او معتقد است رویکرد دوم، مکمل رویکرد رایج فعلی است و منجر به واقعیسازی قواعد و کاربردی شدن آنها میشود. در ادامه، وی با تمرکز بر روشهای آموزشی و کتابهای درسی، به نقد و بررسی کاستیها در این زمینه پرداخته است. قواعد کمکاربرد، مثالهای فرضی، پرداختن بیش از اندازه به مباحث سماعی و غفلت از برخی مسائل آموزشی دیگر، کاستیهایی است که از نظر او قابل جبران است. وی در مسیر حل این چالشها کتابهایی را تألیف کرده که در این مصاحبه به معرّفی ویژگیهای آن میپردازد. عبور از مثالهای فرضی به سمت تمرینهای قرآنی، توجّه به قواعد نحوی مرتبط با صرف، اعتدال در پرداختن به مباحث سماعی، توجّه به صیغههای الگو در آموزش تغییرات صرفی، توجّه به نمونههای قرآنی و تفکیک مباحث تکمیلی از مباحث پایه و پرکاربرد (مرحلهبندی آموزش)، از جمله ویژگی این آثار است. از ویژگیهای گفتوگوی حاضر، تطبیق محورها بر نمونههای صرفی و تفکیک مرحله شناخت و آشنایی با مرحله تمرین، تکرار و مهارت است. او در بخش پژوهش معتقد است هر یک از مسائل و سرفصلهای دانش صرف میتواند با رویکرد استخراج قواعد از منابع لغوی مورد مطالعه مستقل قرار گرفته و قواعد صرفی آنها ارزیابی شود.
