از روانکاوی تا شبه علم: تحلیل انتقادی نیروی درون و برداشت نادرست از ناخودآگاه یونگی
الموضوعات : اخلاق و تربیت اسلامیمحمدعلی اخویان 1 , سلمان خلیلی پیر بلوط 2
1 - دانشیار، گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه قم، قم، ایران
2 - دانشجوی دکتری، گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه قم، قم، ایران
الکلمات المفتاحية: یونگ, ناخودآگاه, تفکر نوین, قانون جذب, اخلاق.,
ملخص المقالة :
جریان «تفکر نوین» در معنویت معاصر، مفاهیم روانی یونگ را به شکلی آزاد و ارادهگرا به کار میگیرد و نظریهی ناخودآگاه را از معنا و بستر روانتحلیلی آن جدا کرده، به سطحی متافیزیکی و اثباتگرایانه از «قدرت ذهن» تبدیل میکند. این مقاله با رویکردی انتقادی، هم به بررسی این تفسیر نادرست از آموزههای یونگ میپردازد و هم به سنجش درونی خود نظریهی یونگ، تا نشان دهد بخشی از زمینهی برداشتهای غلط از دلِ ابهامات موجود در آثار او برمیخیزد. بررسی تطبیقی متون اصلی یونگ با منابع نظری تفکر نوین آشکار میسازد که در هر دو دستگاه فکری، نوعی اختلاط میان روان و متافیزیک رخ میدهد. تفکر نوین در این فرایند، ناخودآگاه را «قدرت خلاق درون» میخواند، در حالی که یونگ آن را شبکهای نمادین و ساختاری میان ذهن فردی و جمعی میدید؛ اما خود نظریهی یونگ نیز از حیث مبانی فلسفی و معرفتی، از جمله در تعیین نسبت میان علم، اسطوره و تجربه درونی، واجد ابهام و ناسازگاری است. نتایج نشان میدهد که تفکر نوین در فرایند مصادره مفاهیم یونگی، به تحریف کارکرد شناختی ناخودآگاه و تبدیل آن به ابزار موفقیت شخصی و خودتحققگری روانی دچار شده است. البته این سوءبرداشت ریشه در ناپایداریهای درونی نظام فکری یونگ دارد؛ نظامی که میان علم روان و معنویت انسان، پیوندی دشوار و گاه متناقض برقرار میکند.
اسکاول شین، (1386) فلورانس، چهار اثر، ترجمه گیتی خوش دل، نشرپیکان، تهران.
ام وولف، دیوید، (1386) روانشناسی دین، ترجمه دکتر محمد دهقانی، تهران، نشر رشد.
ویتال، جو، (1389)، کلید راز گمشده جذب خواستهها، ترجمه فریده همتی، تهران، لیوسا، چاپ سوم.
رایکمن، ریچارد، (1387) نظریههای شخصیت، مترجم مهرداد فیروزبخت، نشر ارسباران.
برن، راندا، (1387) راز، انتشارات راشین، ترجمه اسماعیل حسینی، چاپ دوم، تهران.
شولتز، دوان؛ (1390) سیدنی اِلِن شولتز، نظریههای شخصیت، ترجمه یحیی سید محمدی، ناشر نشر ویرایش.
دایر، وین دبلیو، (1392) قدرت مشیت الهی، ترجمه سیما فرجی، نشر واحدی.
--------، (1389) از راز قانون جذب بیشتر بدانیم، ترجمه مهرداد انتظاری، نشر فرادیدنگار.
کنفیلد، جک، شاه کلید، تهران، نشر نسل نواندیش، ترجمه سیما فرجی.
مورفی، ژوزف، (1390) راز قدرت جذب، هوشیار رزم آزما، ناشر سپنج، تهران.
--------، (1391) روح و آرامش درون، هوشیار رزم آزما، ناشر سپنج، تهران.
--------، (1388) عشق نیروی برتر، هوشیار رزم آزما، ناشر سپنج، تهران.
--------، (1391) قدرت فکر 4، هوشیار رزم آزما، ناشر سپنج، تهران.
--------، (1386) نیروی تخیل مثبت، هوشیار رزم آرا، ناشر سپنج، تهران.
